దిగాలుపడిన వస్తూత్పత్తి రంగం - ముప్పు దిశగా వాణిజ్య లోటు

కేంద్ర ప్రభుత్వం జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ దిశ, దశను సూచించేందుకు వివిధ రకాల గణాంకాలు, సూచికలు, అంచనాలు విడుదల చేస్తూ ఉంటుంది. అందులో రోజువారీ కనిపించే సెన్సెక్స్‌ సూచిక మొదలు నెలసరి విడుదల చేసే పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచిక, రిజర్వు బ్యాంకు విడుదల చేసే గణాంక నివేదికలు, మంత్రిత్వ శాఖలు విడుదల చేసే ప్రగతి నివేదికలు ఉంటాయి. సంవత్సరానికి ఒకసారి విడుదల చేసే ఆర్థిక సర్వే ఈ గణాంక నివేదికలకు తలమానికం. అయితే సాధారణంగా పాఠకులు, పత్రికలు రోజువారీ సెన్సెక్స్‌కు ఇచ్చినంత ప్రాధాన్యత మిగిలిన సూచికలకు ఇవ్వరు. సెన్సెక్స్‌ సూచిక రోజువారి స్టాక్‌మార్కెట్‌లో జరిగే లావాదేవీలను ప్రతిబింబిస్తే పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచిక ఆర్థిక వ్యవస్థ తీరుతెన్నులను, దశను, దిశను అర్థం చేసుకోవటానికి ఉపయోగపడుతుంది. అందువల్లనే జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థల ప్రామాణికతను తెలుసుకోవటానికి నెలకొకసారి విడుదల అయ్యే పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచిక కొలమానంగా ఉంటోంది. గత వారం ప్రభుత్వం ఆగస్టు 2010కి సంబంధించి పారిశ్రామికోత్పత్తి గురించిన గణాంకాలు విడుదల చేసింది. సెప్టెంబరు చివరి వారంలో సెన్సెక్స్‌ 20,000 పాయింట్లు అధిగమించటంతో ఈ విషయం పత్రికల్లో పతాక శీర్షికలకెక్కింది. కానీ పారిశ్రామికోత్పత్తి గణాంకాల నివేదిక మాత్రం అటు వాణిజ్య పత్రికల్లోనూ, ఇటు దినపత్రికల్లో వాణిజ్య పేజీల్లోనూ ఏదో మూల చిన్న పట్టికలకు పరిమితం అయ్యింది. పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచికలను సహజంగా గత సంవత్సరం ఇదే నెల్లో జరిగిన ప్రగతి, తిరోగమనం ఆధారంగా పరిశీలించటం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

2009 ఆగస్టులో పారిశ్రామికోత్పత్తి 10.6 శాతంగా నమోదైంది. అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ సంక్షోభంలో చిక్కుకున్న తర్వాత ఈ స్థాయిలో పారిశ్రామికోత్పత్తి సాధించటం ఇదే ప్రథమం. దాంతో ఇటు దేశీయంగాను, అటు అంతర్జాతీయంగానూ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ శక్తి సామర్థ్యాలపై ఎనలేని విశ్వాసం వ్యక్తం అయ్యింది. చివరకు ఐఎంఎఫ్‌, ప్రపంచబ్యాంకు, ఐక్యరాజ్యసమితి మొదలు అన్ని అంతర్జాతీయ సంస్థలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను బయటకు తీసుకొచ్చే శక్తి చైనాతో పాటు కేవలం భారతదేశానికి మాత్రమే ఉందని నిర్ధారణలకు రావటం మొదలైంది. సంవత్సరం తిరిగేలోపే పరిస్థితులు పూర్తిగా మారిపోతున్నాయి. ఈ సంవత్సరం ఆగస్టులో ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన గణాంకాల ప్రకారం పారిశ్రామికోత్పత్తి 2010 ఆగస్టు నాటికి 6.5 శాతానికి తగ్గింది. గత 15 నెలల్లో ఇదే అతి తక్కువ అని ప్రభుత్వమే ప్రకటించింది. ఇందులోనూ ముఖ్యంగా విద్యుదుత్పత్తి వృద్ధి రేటు గత సంవత్సరం ఆగస్టులో 10.6 శాతంగా ఉంటే ఈ సంవత్సరం ఆగస్టులో 1 శాతానికి పరిమితం అయ్యింది. అంతకంటే ముఖ్యమైనది వస్తూత్పత్తి రంగం. వస్తూత్పత్తి రంగం (మాన్యుఫాక్చరింగ్‌) గత సంవత్సరం ఆగస్టులో 10.6 శాతం వృద్ధి రేటు సాధిస్తే ఈ సంవత్సరం ఆగస్టులో కేవలం 5.6 శాతానికి పరిమితం అయ్యింది. గనుల తవ్వకం రంగంలో కూడా తిరోగమనమే కనిపిస్తున్నా మిగిలిన రంగాలంత నిరాశాజనకంగా లేదు. గత సంవత్సరం ఆగస్టులో 11 శాతంగా ఉన్న గనుల తవ్వకం వృద్ధి రేటు ఈ సంవత్సరం ఆగస్టులో 7 శాతానికి తగ్గిపోయింది. ఏ దేశంలోనైనా ఆర్థిక వ్యవస్థ బలం, బలహీనతలకు ఈ మూడు రంగాలు కీలకమైన సంకేతాలు అనటంలో సందేహం లేదు.

పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచిక అనేక ఆందోళనలను ముందుకు తెస్తోంది. ముందుగా గనుల తవ్వకం రంగం గురించి పరిశీలిద్దాం. ఆగస్టులో భారతదేశంలో గనుల తవ్వకం రంగానికి సంబంధించి రెండు కీలక నిర్ణయాలు జరిగాయి. ఒరిస్సాలో వేదాంత కంపెనీకి ఇచ్చిన మైనింగ్‌ లీజును కేంద్ర ప్రభుత్వం రద్దు చేయటం ఇందులో మొదటిది కాగా కర్ణాటక నుండి ఇనుప ఖనిజం ఎగుమతుల విషయంలో ఆంక్షలు విధించటం ఈ పతనానికి ముఖ్యకారణంగా చెప్పుకోవచ్చు. ఈ రెండు మినహాయిస్తే గనులతవ్వకం రంగం వృద్ధి రేటులో గత సంవత్సరంతో పోల్చి చూస్తే పెద్దగా వ్యత్యాసం ఏమీ లేదని చెప్పుకోవచ్చు. అందువల్లనే గనులు, ఖనిజవనరులకు సంబంధించిన కంపెనీల షేర్ల సూచికలో పెద్దగా మార్పు రాలేదు. సరుకుల ఫ్యూచర్స్‌ ట్రేడింగ్‌ ఇంకా గాలివాటు అంచనాలతో ముందుకు వెళ్తూనే ఉంది.

వస్తూత్పత్తి రంగం గురించి ఇపుడు పరిశీలిద్దాం. ఏ దేశంలోనైనా ఆర్థిక వ్యవస్థకు అవసరమైన పారిశ్రామిక సరుకులు, వస్తువులు ఆ దేశ వస్తూత్పత్తిరంగం అందిస్తోంది. వస్తూత్పత్తి రంగంలో వృద్ది రేటు తగ్గిపోయిందంటే మార్కెట్‌లోనూ, గోదాముల్లోనూ ఉన్న సరుకుల కదలికలు మందగించాయని అర్థం. అంతేకాదు. ఈ కాలంలో భారతదేశంలో తాత్కాలిక కార్మికులను పనిలోకి తీసుకునే రేటు పెరిగిందని పలు సర్వేసంస్థలు అంచనా వేశాయి. పాశ్చాత్య ఆర్థిక వ్యవస్థల తరహాలో వారాల ప్రాతిపదికన ఈ అంచనాలు విడుదలవుతున్నాయి. నిజానికి ఈ అంచనాలు కేవలం ఐటి రంగాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుంటున్నాయి తప్ప ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఇరుసుగా ఉన్న వస్తూత్పత్తి రంగంలో మార్పులు గమనంలోకి తీసుకోవటం లేదన్న విషయాన్ని ఇక్కడ అర్థం చేసుకోవాలి. ఎందుకంటే ఐటి రంగం, ఇతర సేవారంగాల తరహాలో వస్తూత్పత్తి రంగం తాత్కాలిక కార్మికులు అదికూడా వారాలు, నెలల వారీగా పని చేసే కార్మికులతో నడవదు. వస్తూత్పత్తిరంగంలో దీర్ఘకాల అవసరాలను దృష్టిలోకి తీసుకుని వనరుల సమీకరణ ప్రణాళిక తయారు చేయటం జరుగుతుంది. ప్రభుత్వమే ప్రకటించిన విధంగా వస్తూత్పత్తిరంగంలో వృద్ధి రేటు పతనం అవుతున్నపుడు పరిశ్రమాధిపతులు ఎక్కువమంది కార్మికులను పనిలోకి తీసుకుంటారని విశ్వసించలేము. ఎందుకంటే పరిశ్రమాధిపతులు పెట్టే ప్రతి రూపాయి పెట్టుబడికి లాభం ఆశించటం ఆ వర్గ లక్షణం. అందువల్ల వస్తూత్పత్తిరంగంలో తగ్గుతున్న వృద్ధి రేటు, పెరుగుతున్న నిరుద్యోగం రేటు సమాంతరంగా ఉన్నాయి.

తగ్గుతున్న వస్తూత్పత్తిరంగం వృద్ధి రేటు ప్రభావం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో ప్రతిఫలిస్తోంది. ఈ సంవత్సరం భారతదేశం నుండి జరిగే ఎగుమతుల వాటా తగ్గుతూ వస్తోంది. ప్రభుత్వం ఆర్థిక వ్యవస్థ గురించి ఎంతగా గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నా దేశం నుండి జరిగే ఎగుమతుల విషయంలో కేంద్ర వాణిజ్య శాఖ నెలసరి నివేదికలు వాస్తవాలను దాయలేకపోతున్నాయి. వ్యవసాయోత్పత్తుల మొదలు పారిశ్రామికోత్పత్తుల వరకూ దేశం నుండి ఎగుమతులు తగ్గుతున్నాయి. అదే సమయంలో దిగుమతుల్లో మార్పు ఉండటం లేదు. దాంతో జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో వాణిజ్య లోటు పెరిగిపోతోంది. గత సంవత్సరం 4.5 బిలియన్‌ డాలర్లుగా ఉన్న వాణిజ్య లోటు ఈ సంవత్సం ఇప్పటికే మూడు రెట్లు పెరిగి 13 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరుకొంది. కరెంట్‌ అక్కౌంట్‌ ( తాత్కాలిక ఖాతా) లోటులో వాణిజ్య లోటు కీలకమైన వాటా కలిగి ఉంటుంది. దాంతో కరెంట్‌ అక్కౌంట్‌ లోటు ఇప్పటికే బడ్జెట్‌లో అంచనా వేసిన 1 శాతం కంటేమించి పోయింది. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం ముగియటానికి మరో ఆర్నెల్ల వ్యవధి ఉండటంతో ఈ లోటు మరింత పెరిగిపోతుందన్న ఆందోళనలు వ్యక్తం అవుతున్నాయి.

మరోవైపున ఆహారోత్పత్తుల ద్రవ్యోల్బణం, పారిశ్రామికోత్పత్తుల ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుదలను కట్టడి చేసే విషయంలో ఎటువంటి మార్పూ కనిపించటం లేదు. ఫలితంగా వర్తమాన భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో ద్రవ్యోల్బణం, పారిశ్రామికోత్పత్తి వృద్ది రేటు పతనం, నిరుద్యోగం పెరుగుదల, వాణిజ్యలోటు ఏకకాలంలో ప్రతికూల లక్షణాలు ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఈ నాలుగు లక్షణాలు ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఏకకాలంలో వ్యక్తమైతే దీన్ని మాంద్యోల్బణంగా ఆర్థికవేత్తలు పరిగణించటం పరిపాటి. గతంలో 1990 దశకంలో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ అనుభవించిన ఉపాధి రహిత అభివృద్ధి దశ మరోమారు సంభవించే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయని చర్చించుకున్నాము. ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన పారిశ్రామికోత్పత్తి గణాంకాలు 80 దశకంలో జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ అనుభవించిన మాంద్యోల్బణం లక్షణాలను మరోసారి ముందుకు తెస్తోంది. ఇది ఇటు జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉత్పాదకతతో ముడిపడిన వృద్ధి రేటును ప్రశ్నార్థకం చేయటంతో పాటు అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను తాజా డోలయమానం నుండి బయటకు తేవటంలో భారత్‌ పోషించే పాత్రను ప్రశ్నార్థకం చేయనుందనటంలో సందేహం లేదు. (మాంద్యం-విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రవాహం-రూపాయి విలువ పెరగటం గురించిన విషయాలు వచ్చే వారం చర్చించుకుందాం.)

ఉపాధి రహిత అభివృద్ధి ఎందువల్ల?

* పెట్టుబడి పక్షపాతులైన ప్రభుత్వాలు
* ఆర్థిక వ్యవస్థలో లోపిస్తున్న సమతౌల్యం
* వికటిస్తున్న శ్రమ - పెట్టుబడి సంబంధాలు

ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ సంక్షోభం నుండి బయటపడుతున్న నేపథ్యంలో ఐక్యరాజ్యసమితి మొదలు ఐఎంఎఫ్‌ వరకూ ఉపాధి రహిత అభివృద్ధి గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థల వివరాలతో అమెరికా, భారతదేశాల్లో ఉపాధి రహిత అభివృద్ధి తీరుతెన్నుల గురించి గత రెండు వారాలుగా చర్చించుకున్నాము. ఈ వారం అసలు అభివృద్ధి ఉపాధి రహితంగా ఎందుకు మారుతుందన్న మౌలిక ప్రశ్న గురించి చర్చించుకుందాం.

సంస్కరణల వేగంతో మరుగుపడిన వ్యవస్థాగత సమతౌల్యం

తాజా సంక్షోభానికి పూర్వం కూడా ఉపాధి రహిత అభివృద్ధి గురించి అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ, ఐక్యరాజ్యసమితి మానవాభివృద్ధి నివేదికలు హెచ్చరిస్తూనే వచ్చాయి. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పాత్ర పెరిగే కొద్దీ ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో వృద్ధి రేట్లు వేగంగా పెరుగుతున్నాయని, అంతే వేగంగా ఉపాధి కల్పన పెరగట్లేదు. వ్యవస్థల మధ్య సమతౌల్యం దెబ్బతింటోందనీ ఐఎల్‌ఒ మూడు దశాబ్దాలుగా మొత్తుకుంటూనే ఉంది. కానీ ప్రపంచీకరణ గాలుల్లో విహరిస్తున్న దేశాధినేతలకు ఈ హెచ్చరికలు చెవికెక్కలేదు. 2007లో సంక్షోభం తెరమీదకు రావటానికి ముందు కూడా ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం - యుఎన్‌డిపి, ఐఎల్‌ఒ సంయుక్త అధ్యయనాన్ని నిర్వహించాయి. గతంలో వేగంగా అభివృద్ది చెందిన ఆసియా దేశాలుగానీ, నేడు అభివృద్ధి చెందుతున్న దక్షిణాసియా దేశాలుగానీ జాతీయ ఆర్థికాభివృధ్దితో సమానంగా ఉపాధి కల్పనలో అభివృద్ధి సాధించలేకపోయాయని ఆ అధ్యయనంలో తేల్చింది. అంతేకాదు. ఈ అసమతౌల్యం మున్ముందు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బ తీస్తుందని కూడా హెచ్చరించింది.

ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ అంతకంతకూ సమీకృతమవుతున్న కొద్దీ, ఆర్థిక వ్యవస్థలపై పెట్టుబడి ఆధిపత్యం బిగుస్తున్న కొద్దీ అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ఉపాధి-అభివృద్ధి మధ్య సమన్వయం లోపించటం గత మూడు దశాబ్దాలుగా జరుగుతున్న పరిణామం. తొలుత సంపన్న దేశాల్లో 80వ దశకం చివర్లో కనిపించిన ఈ పరిణామం 90వ దశకం నాటికి విశ్వవ్యాప్త పరిణామంగా మారింది. స్థూలంగా చెప్పాలంటే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలు 2003-2009 మధ్య కాలంలో సగటున 6శాతం చొప్పున వృద్ధి రేటు సాధిస్తే ఉపాధి కల్పన వృద్ధి రేటు మాత్రం 2 శాతానికి పరిమితం అయ్యింది. దీంతో వేగంగా పతనమ వుతున్న ఉపాధి అవకాశాలు పేదరికం నిర్మూలించాలన్న లక్ష్య సాధనపై ప్రభావం చూపిస్తున్నాయని తాజాగా ముగిసిస ఐక్యరాజ్యసమితి వార్షిక సమావేశాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. సహస్రాబ్ది లక్ష్యాల సాధనలో పురోగతి గురించి ఈ సమావేశాలు చర్చించాయి.

మూలాలు తడమని ఉద్దీపనలు

గత రెండు సంవత్సరాలుగా వివిధ దేశాలు అమలు చేసిన ఉద్దీపనలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ మరో దీర్ఘకాల మాంద్యంలోకి ప్రవేశించకుండా అడ్డుకోగలిగాయన్న విషయంలో ఆర్థిక వేత్తలు, విశ్లేషకులూ ఏకాభిప్రాయంతో ఉన్నారు. అయితే, దీనికి భిన్నంగా, ఆర్థికవ్యవస్థలు కోలుకొంటున్న వేగంతోనైనా ఉపాధి అవకాశాలు కనిపించకపోవటంతో దీర్ఘకాల మాంద్యం ప్రమాదం పూర్తిగా తొలగిపోలేదన్న సందేహాలు కూడా వ్యక్తం అవుతున్నాయి. గత మూడు దశాబ్దాలుగా ప్రపంచీకరణ నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉత్పత్తి - వినిమయం మధ్య ఉండాల్సిన సమతౌల్యం కూడా దెబ్బతిన్నది. ఉదారవాద విధానాలు పెట్టుబడికి డిమాండ్‌ను సృష్టించటంపై చూపించినంత శ్రద్ధాసక్తులు శ్రమశక్తికి డిమాండ్‌ సృష్టించటంపై చూపించకపోవటమే ఈ అసమతౌల్యానికి కారణం. ఈ అసమతౌల్యమే కొనుగోలు శక్తిపతనం, మదుపు చేయలేకపోవటం, ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో వివిధ దశల్లో జరగాల్సిన కాపిటల్‌ ఫార్మేషన్‌ ప్రక్రియకు అంతరాయం కలగటం వంటి రూపాల్లో ప్రతిబింబిస్తోంది. దీని స్థానంలో పెట్టుబడి పోగుపడటం (కాపిటల్‌ ఎక్యుములేషన్‌) ప్రారంభమైంది. ఈ విషయంపై అంతర్జాతీయ కార్మిక అధ్యయనాల సంస్థ ప్రత్యేక అధ్యయనం నిర్వహించింది. అత్యధిక సందర్భాల్లో ఉద్దీపనలు సంక్షోభానికి కారకులైన బహుళజాతి ద్రవ్యసంస్థల లాభాలు నిలబెట్టటానికే దారితీశాయి. ఉద్దీనల కింద వెచ్చించిన నిధులు కూడా ఉత్పాదక రంగాన్ని పూర్తిగా విస్మరించి, నేరుగా మార్కెట్లోకి ప్రవేశించాయి. దాంతో లక్షల కోట్ల నిధులు వెచ్చించటం ద్వారా కలిగే ప్రయోజనాలు ఒనగూడలేదు. అందువల్లనే ఉద్దీపనల మోతాదు ఎక్కువగా ఉన్న అమెరికాలో కంపెనీలు, ద్రవ్య సంస్థల వద్ద లక్షల కోట్ల డాలర్ల నిల్వలుపేరుకుపోతున్న విషయాన్ని గతంలో ప్రస్తావించుకున్నాము. ఈ నిధులు మార్కెట్లోకి ప్రవేశిస్తే మళ్లీ స్పెక్యులేటివ్‌ కార్యక్రమాలకు తెరతీస్తాయి. ఇప్పటికే భారత స్టాక్‌ మార్కెట్లో విదేశీ సంస్థాగత నిధుల ప్రవాహం ఎలా ఉందో గమనిస్తూనే ఉన్నాము. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వడ్డీ రేట్లు సున్నాకు దగ్గరకావటం, కుప్పలు తెప్పలుగా రుణాలు అందుబాటులోకి రావటంతో ఈ విధంగా సేకరించిన నిధులను వర్ధమానదేశాల స్టాక్‌ మార్కెట్లలో కుమ్మరిస్తున్నాయి. తద్వారా స్వల్పకాలంలో లాభాలు సంపాదించుకుని తిరిగి ఎక్కడ నుండి రుణం ద్వారా ఈ నిధులు సమకూర్చబడ్డాయో ఆయా మార్కెట్లకు వెళ్లిపోతున్నాయి. తాజా సంక్షోభానికి మూలపునాదిగా ఉన్న ఆర్థిక అంతరాలను పరిష్కరించటానికి ఉద్దీపనలు పూనుకోకపోవటంతో 'సంపన్న దేశాల్లో అభివృద్ధి తిరిగి సంక్షోభ పూర్వపు లక్షణాలు-ఆర్థిక అంతరాలు పెంచేదిశగా పయనిస్తోంద'ని ఐక్యరాజ్యసమితి వాణిజ్య అభివృద్ధి మండలి వార్షిక నివేదిక ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

విస్తృతమవుతున్న పెట్టుబడి- శ్రమ శక్తి మధ్య వైరుధ్యం

ఈ పరిణామాలన్నీ పెట్టుబడికి, శ్రమశక్తికి మధ్య ఉన్న చారిత్రక వైరుధ్యాన్ని విస్తృతీకరిస్తున్నాయి. పైన చెప్పుకున్నట్లు ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉత్పాదక అవసరాలు తీర్చాల్సిన పెట్టుబడి సమీకరణ నేడు కొద్దిమంది చేతుల్లో బందీ అయ్యింది. గత మూడు దశాబ్దాలుగా ప్రభుత్వాలు అనుసరించిన విధానాలు ఈ ప్రక్రియను మరింత వేగంతం చేసేవిగా ఉన్నాయి. ఏ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో చూసుకున్నా ప్రభుత్వాలు రూపొందించే విధానాలు, అమలు చేసే నిర్ణయాలు పెట్టుబడికి డిమాండ్‌ సృష్టించేవిగా ఉంటున్నాయి. అంటే పెట్టుబడే ఆర్థిక వ్యవస్థలో సర్వస్వం అని నిర్ధారించుకుని పెట్టుబడి అవసరాలు తీర్చటమే తమ కర్తవ్యంగా భావిస్తున్నాయి. ఈ మేరకే విధానాలు రూపొందిస్తున్నాయి. ఈ విధానాలు ఎగుమతి దిగుమతి విధానాల రూపంలో ఉండవచ్చు, ప్రత్యక్ష పరోక్ష పన్నుల రూపంలో ఉండవచ్చు. నేడు మన దేశంలో చర్చిస్తున్నట్లు పారిశ్రామిక రంగానికి ఇస్తున్న రాయితీల రూపంలో కనిపించవచ్చు. ఈ చర్యలన్నింటి వెనక ఉన్న సారాంశం, తర్కం ఒక్కటే. పెట్టుబడి అవసరాలు మనం తీర్చగలిగితే మన అవసరాలు పెట్టుబడి తీరుస్తుందన్న తర్కం. ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధికి చిహ్నం ఉత్పత్తిసామర్థ్యం పెరగటం, వినిమయ సామర్థ్యం పెరగటం. లాభాలు సంపాదించటం. ఇవన్నీ సాధించటానికి పెట్టుబడి అనివార్యం. అయితే పెట్టుబడి ఒక్కటి ఉంటేనే సరిపోదు. ఏ ఆర్థిక వ్యవస్థల్లోనైనా స్థూల జాతీయోత్పత్తిలో మూడో వంతు శ్రామికవర్గం జత చేసే శ్రమ శక్తి. ప్రభుత్వ విధాన కర్తలు ఇప్పటి వరకూ ఈ జాతీయోత్పత్తికి దోహదం చేస్తున్న ఈ అంశం గురించి మర్చిపోయారు. దాంతో శ్రమశక్తి, పెట్టుబడి మధ్య వైరుధ్యంలో రాజ్యాంగయంత్రం పెట్టుబడి పక్షం వహించటంతో శ్రమశక్తి బలహీనపడింది. ఈ వైరుధ్యాన్ని సరిచేయటానికి శ్రమశక్తికి ఉన్న ఏకైక ఆయుధం సంఘం, సమైక్యత, సంఘటన, సంఘటిత పోరాటం మాత్రమే.

ఈ శ్రమ శక్తి అవసరాలు గురించి పట్టించుకోకకుండా కేవలం పెట్టుబడి అవసరాల ద్వారానే ఆర్థిక వ్యవస్థల అవసరాలు తీరతాయని భావించటం ప్రపంచీకరణ విధానాల్లోని ముఖ్యమైన లోపం. ఈ లోపమే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను మరో మహా మాంద్యం అంచులవరకూ తెచ్చింది. పెట్టుబడికి డిమాండ్‌ సృష్టించే విధానాల వల్ల తక్కువ వ్యయంతో ఎక్కువ ఉత్పత్తి సాధించే సామర్థ్యం సంపాదించటంతో పాటు విదేశాల్లో వాణిజ్య కార్యకలాపాలు విస్తరించుకోవటం, పన్నుఎగవేతల స్వర్గధామాల్లో నిధులు దాచుకోవటం వంటి చర్యలతో పాటు ఉత్పత్తి క్రమంలో శ్రమశక్తి-పెట్టుబడి మధ్య ఉండాల్సిన నిష్పత్తి దెబ్బతింటోంది. ఫలితంగా ఉపాధిరహిత అభివృద్ధి జరుగుతోంది. ఈ నిష్పత్తిని, సమతౌల్యాన్ని సరిచేయాలంటే పెట్టుబడి డిమాండ్‌ సృష్టించే విధానాల నుండి వైదొలగి శ్రమశక్తి మార్కెట్‌కు డిమాండ్‌ సృష్టించే విధానాలను ప్రభుత్వం చేపట్టాలి. దీనికి అనేక మార్గాలు ఉన్నాయి. స్థూల సూక్ష్మ ఆర్థిక యాజమాన్యంలో మార్పులు తేవటం ద్వారా ఈ విధానాలను అమలు చేయవచ్చు. ఈ దిశగా విధానాలు మళ్లనంత వరకూ ఐరాస వాణిజ్య అభివృద్ధి మండలి అభిప్రాయపడినట్లు ''2011 నాటికి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ దీర్ఘకాల మాంద్యంలోకి ప్రవేశించే ముప్పు'' నుండి ప్రపంచం బయటపడబోదు.

తిరోగమిస్తున్న ఉద్యోగ కల్పన

దేశంలో ఉపాధి కల్పన సామర్థ్యం, వాస్తవిక ఉపాధి కల్పన, నిరుద్యోగం గురించి తాజాగా జాతీయ నమూనా సర్వే సంస్థ ఒక అధ్యయనం నిర్వహించింది.2007-2008 సంవత్సరాల కాలానికి గాను ఈ సర్వే జరిగింది. 2004-2005 తర్వాత ఇటువంటి సర్వే జరగటం ఇదే మొదటిసారి. ఈ సర్వే నిర్ధారణలు పరిగణనలోకి తీసుకొంటే భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ మరోమారు ఉపాధి రహిత అభివృద్ధి దిశగా సాగు తున్నట్లు చెప్ప వచ్చు. ఈ సర్వే యుపిఎ1 పాలనా కాలంలోని మొదటి మూడు సంవత్సరాల్లో ఉపాధి స్థితిగతులను అధ్యయనం చేసింది. 64వ సర్వేగా పిలవబడుతున్న ఈ సర్వేలో అనేక విషయాలు వెలుగు చూశాయి. ఇందులో ఉపాధిరంగం తీరు తెన్నులు, ధోరణులు, రంగాలవారీ విస్తరణ వంటి విషయాలను సర్వే ప్రస్తావించింది.


ఈ విషయం లోతుగా పరిశీలించటానికి ముందు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉపాధి కల్పన తీరు తెన్నుల గురించి తెలుసుకుందాం. 1991 తర్వాత భారతదేశంలో శ్రమశక్తి మార్కెట్‌ విస్తరణ మందగించింది. అదేసమయంలో ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి రేటు 4 శాతం నుండి 8 శాతానికి పెరిగింది. నిజానికి ఉద్యోగశ్రేణి సంఖ్య 9.3శాతం నుంచి 7.5 శాతానికి పడిపోయింది. అంటే ఈ కాలంలో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ తక్కువ మంది కార్మికులతో ఎక్కువ ఉత్పత్తి సాధించింది. దీన్నే ఆర్థిక వేత్తలు ఉత్పాదకత పెరుగుదల అంటున్నారు. ఈ ఉత్పాదకత పెరుగుదల, దాంతోపాటు లాభాల పెరుగుదల వల్ల దేశంలో శతకోటీశ్వరుల సంఖ్య పెరిగిందే తప్ప కార్మికవర్గానికి ఒరిగింది ఏమీ లేదు. సంస్కరణల తర్వాత కాలంలో ఉపాధికాలం నిడివి అస్థిరత, అభద్రతతో కూడుకున్న కాలంగా ఈ కాలాన్ని చెప్పుకోవచ్చు.అంటే ఈ కాలంలో మూకుమ్మడి తొలగింపులు జరిగాయి. కార్మిక హక్కులైన కనీస వేతనాలు, కలెక్టివ్‌ బార్గెయినింగ్‌, శాశ్వత ఉద్యోగాలు వంటి వాటి ఊసు లేదు. 80 దశకం వరకూ ఆర్థిక వ్యవస్థ కల్పిస్తూ వచ్చిన శాశ్వత ఉపాధి అవకాశాలకు, 90 దశకం చివర, 21వ శతాబ్దం మొదట్లో అందుబాటులోకి వచ్చిన అశాశ్వత ఉపాధి అవకాశాలకు మధ్య వ్యత్యాసం ఉంది. మొదటి దశలో కల్పించబడిన ఉపాధి అవకాశాలు దేశంలో నిలకడైన మధ్యతరగతివర్గం రూపొందటానికి దోహదం చేశాయి. ఈ మధ్యతరగతి వర్గం దేశవ్యాప్తంగా సమానపాళ్లలో అభివృద్ధిచెందటంతో ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది.

రెండో దశలో కూడా ఆర్థిక వ్యవస్థ ఐటి ఉద్యోగాల రూపంలో నూతన మధ్యతరగతిని సృష్టిస్తున్నా ఈ మధ్యతరగతి మనుగడకాలం నిలకడగా లేకపోవటంతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా పరిమిత కేంద్రాల్లో మాత్రమే ఈ వర్గం ఉనికిలోకి వచ్చింది. ఈ కాలంలోనే భారతదేశంలో వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక రంగాల్లో సాధించలేని ఉపాధి అవకాశాల కల్పన ఐసిటి, ఇన్ఫర్మేషన్‌ కమ్యూనికేషన్స్‌ మరియు టెక్నాలజీ రంగం సాధిస్తుందని ప్రభుత్వ ఆర్థిక వేత్తలు, సంస్కరణల మద్దతుదారులు సూత్రీకరణలు చేశారు. దాంతో మిగిలిన దేశాలు అనుసరించిన విధంగా పారిశ్రామికీకరణ ద్వారా ఆర్థికాభివృద్ధి సాధించాల్సిన అవసరంలేదని, సేవారంగం ఈ పాత్ర పోషించగదలన్న వాదనను పలువురు ఆర్థిక వేత్తలు ముందుకు తెచ్చారు. కానీ ఆచరణలో ఐసిటి రంగం, సేవారంగం ఆశించిన లక్ష్యాలు చేరలేకపోయిందని అనుభవం రుజువు చేస్తోంది. వ్యవసాయేతర రంగాల్లో ఈ ఉపాధి అవకాశాలు విస్తరించాయని ఈ అధ్యయ నం చెప్తోంది. ఎన్డీయే హయాంలో వ్యవసాయం కుదేలైన విషయం అందరికీ తెలిసిందే. వ్యవసాయరం గంలో ఉపాధి అవకావాలు స్థబ్దతకు లోనుగావటంతో ప్రజలు పెద్దఎత్తున పొట్ట చేతపట్టుకుని పట్టణాలకు వలస వచ్చారు. ఈ విధంగా వలస వచ్చిన వారందరూ పట్టణాల్లో అసంఘటితరంగంలో రోజువారీ కూలీలుగా చేరిపోయారు. ఈ పరిణామాన్నే ప్రభుత్వం వ్యవసాయేతర రంగాల్లో ఉపాధి విస్తరణ అని గౌరవంగా చెప్పుకొంటోంది.

ఇక 64వ రౌండ్‌ సర్వే ఫలితాలు చూద్దాం. 2005-2008 మధ్య కాలానికి గాను జరిగిన ఈ అధ్యయనంలో సంవత్సరానికి 0.8 మిలియన్లు మాత్రమే ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించగలిగినట్లు ఈ సర్వే అంచనా వేసింది. ఈ మూడేళ్ల కాలంలో దేశంలో మొత్తం అన్ని రకాల కార్మికుల సంఖ్య 457.9 మిలియన్ల నుండి 460. మిలియన్లకు చేరింది. అంటే వార్షిక పెరుగుదల రేటు 0.17 శాతం మాత్రమే. ఎన్డీయే హయాంలో వ్యవసాయ సంక్షోభంతో పట్టణ ప్రాంత అసంఘటితరంగంలో కార్మికుల సంఖ్య పెరిగితే యుపిఎ 1 హయాంలో జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం చలవతో గ్రామీణ ప్రాంతంలో 44 లక్షల ఉద్యోగాలు పెరిగాయి. అయితే ఈ కాలంలో స్థూల జాతీయాభివృద్ధి రేటు 7 శాతం నుండి 9 శాతం వరకూ పెరిగింది. అయినా కీలక రంగాల్లో ఉపాధి అవకాశాల విస్తరణ సాధ్యం కాలేదని సర్వే స్పష్టం చేసింది. అంటే దేశం ఉపాధిరహిత అభివృద్ధి దశలోకి ప్రవేశిస్తోందన్న ఆందోళన కలుగుతోంది.


ఈ వివరాలు పరిశీలిస్తే స్థూల జాతీయాభివృద్ధి రేటుకు, ఉపాధి కల్పనకు మధ్య ఉన్న సంబంధం గురించి చర్చ ముందుకు వస్తోంది. 2010 జూలైలో కేంద్ర కార్మికమంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన నివేదిక ప్రకారం - వివరాలకు జూలై 28 బిజినెస్‌వాచ్‌ చూడండి- నేడున్న శ్రమశక్తిని తగిన రీతిలో వినియోగించుకో వాలంటే జిడిపి 10 శాతం వరకూ పెరగాల్సి ఉందని అంచనా వేసింది. అంటే జిడిపి పెరిగితే ఉపాధి పెరుగుతుందన్నది ప్రభుత్వం అంచనా. కానీ 64వ ఎన్‌ఎస్‌ ఎస్‌ఒ సర్వే ఫలితం, ఈ అంచనాకు భిన్నంగా ఉందని గణాంకాలతో రుజువు చేస్తోంది. సెప్టెంబరు 2010లో ఐక్యరాజ్యసమితి పరిధిలోని వాణిజ్య అభివృద్ధి మండలి విడుదల చేసిన నివేదిక కూడా ఈ విషయాన్ని నొక్కి చెప్తోంది. ఒక అధ్యా యానికి ఏకంగా సేవారంగం సాధించిన వృద్ధి రేటు ఉపాధి అవకాశాలపై ప్రభావం చూపుతుందా అన్న ప్రశ్నతో మొదలవుతోంది.

1991 తర్వాత భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ అంగనిర్మాణంలో వచ్చిన మార్పులను విశ్లేషించిన ఈ నివేదిక '' భారతదేశం తొలి నాళ్లలో (1950-1980) అనుసరించిన అభివృద్ధి వ్యూహం దిగుమతులను అదుపుచేయటానికి వీలుగా దేశాన్ని పారిశ్రామికీకరిం చటం. ఈ విధానంతో కాస్తంత సంపద పంపిణీపై కూడా శ్రద్ధ ఉండేది. ఈ శ్రద్ధకు ఆ కాలంలో సమాజంలోని వివిధ వర్గాలు సాగించిన పోరాటాలు, వలసవాద వ్యతిరేక విముక్తి పోరాటాలు కారణం. అయితే కాలక్రమంలో బూర్జువా భూస్వామ్య వర్గాలు తమ సంఖ్యాబలానికి మించి పాలక పార్టీలను ప్రభావితం చేశాయి. దాంతో రాజ్యాంగయంత్రం అభివృద్ధితో పాటు సమానత్వాన్ని సాధించే వ్యూహాల నుండి వైదొలగింది. 1960,70 దశకాల్లో పాలక పార్టీ నినాదం పేదరిక నిర్మూలన అయినప్పటికీ ఈ నినాదం ప్రజాకర్షణ స్థాయిని మించి ముందుకు పోలేదు. దాంతో వస్తూత్పత్తి రంగం సమకాలీన తూర్పు ఆసియా దేశాల్లో పురోగతి సాధించినట్లుగా భారతదేశంలో పురోగతి సాధించలేకపోయింది.

గత రెండు దశాబ్దాలుగా విధాన ప్రాధాన్యతల్లో వచ్చిన మార్పులు వ్యవసాయం, వస్తూత్పత్తి రంగాలకంటే సేవారంగంపై దృష్టి కేంద్రీకరించాయి. దీనివలన స్థూల జాతీయోత్పత్తి పెరిగిన మాట నిజమే. అయితే కేవలం సేవారంగంలో ఆధిపత్యం సాధించటం ద్వారానే భారతదేశం మారుతున్న ప్రపంచ ఆర్థికరంగంలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకోగలుగు తుందా అన్నది సందేహాస్పదమే. భారతదేశంలో ఉపాధి కల్పన వృద్ధి సాంప్రదాయక అభివృద్ధి ధోరణులను ప్రతిబింబించటం లేదు'' అని నిర్ధారించింది. చివరిగా సంస్కరణల కాలంలో పారిశ్రామిక రంగం ఉత్పాదకత పెరిగింది. కానీ ఈ ఉత్పాదకత శ్రమశక్తి పెరగటంతో సాధించిన ఉత్పాదకత కాదు. వెరసి ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌ఓ 64వ దఫా సర్వే భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ మరోమారు ఉపాధి రహిత అభివృద్ధి దశలోకి ప్రవేశిస్తుందన్న సందేహాన్ని బలోపేతం చేస్తోంది.

కొండూరి వీరయ్య

దారి మళ్లిన ఉద్దీపన ఫలాలు

Published in PRajasakti Business Watch on 27th September 2010

* పెరిగిన అమెరికా కంపెనీల లాభాలు
* మాంద్యం అనంతరం రెండేళ్లలో తగ్గిన శ్రామికుల వేతనాలు

కార్మికుల సంఘటిత శక్తి బలంగా ఉన్నపుడు, ఆర్థికాభివృద్ధి ఫలాలు గణనీయగా కార్మికవర్గానికి దక్కాయి. దాంతో ఆర్థికాభివృద్దితో పాటు దేశాలు సమగ్ర సామాజిక అభివృద్ధి దిశగా నడకసాగించాయి. కార్మికుల సంఘటిత శక్తి బలహీనమైనపుడు ఆర్థికాభివృద్ధి మాత్రం జరుగుతూనే ఉంటుంది. కానీ ఈ అభివృద్ధి 50, 60 దశకాల్లో చూసినట్లు సార్వజనీక సమగ్రాభివృద్ధిగా మారదు. కేవలం ఆర్థికాభివృద్ధిగా మాత్రమే మిగిలిపోతోంది.... అందుకే కార్మికులకు, అమెరికాలోనైనా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నైనా....

సంఘం శరణం

గశ్చామి !


ప్రపంచ పెట్టుబడిదారీ విధానం సంక్షోభానికి లోనై రెండేళ్లు పూర్తయింది. ఈ కాలంలో వివిధ రంగాల్లో అనేక పరిణామాలు చోటు చేసుకున్నాయి. అమెరికా రాజకీయ రంగంలో గతంలో ఉన్నంత దూకుడుగా వ్యవహరించలేకపోతోంది. యూరప్‌ జర్మనీ నాయకత్వంలో క్రియాశీలక పాత్ర పోషించేందుకు సిద్ధమవుతోంది. చైనా ప్రపంచ ఆర్థిక శక్తిగా ఎదిగిన విషయాన్ని తాజా సంక్షోభం తదనంతర పరిణామాలు రుజువు చేశాయి. ఈ రెండేళ్ల కాలంలో ప్రపంచ దేశాల ప్రభుత్వాలు ఏకాభిప్రాయంతో అమలు జరిపిన ఉద్దీపన పథకాలు సంక్షోభాన్ని మరింత విస్తరించకుండా కట్టడి చేశాయి. అయితే మూడు దశాబ్దాలుగా ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించటం, ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని పరిమితం చేయటం లక్ష్యాలుగా పని చేసిన నయా ఉదారవాద భావజాలం ఈ మార్పులను ఆహ్వానించలేకపోతోంది. దాంతో ఉద్దీపన పథకాలు వాటి వెన్నంటి వచ్చే ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని నియంత్రించాలన్న డిమాండ్‌ను ముందుకు తెస్తున్నాయి. 2008లో సంక్షోభం ప్రారంభమైన సమయంలో ఆత్మరక్షణ ధోరణితో ఉన్న కార్మికోద్యమం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఊపందుకొంటోంది.

భారతదేశంలో ఈ కాలంలోనే నాలుగు సార్లు రాజకీయ అంశాలపై కార్మికవర్గం జాతీయ స్థాయి ఆందోళనకు పూనుకొంది. ఈ ఆందోళనల్లో కార్మికులు, వివిధ వర్గాల ప్రజలు కోట్ల సంఖ్యలో పాల్గొన్నారు. యూరోపియన్‌ యూనియన్‌లో బ్రిటిష్‌ ఎయిర్‌వేస్‌ కార్మికుల సమ్మె, ఫ్రాన్స్‌లో ఫించను ఉపసంహరణకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన సమ్మె, గ్రీస్‌లో సంస్థాగత సర్దుబాట్లకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన సుదీర్ఘ ఆందోళన వంటి పరిణామలు కార్మికవర్గంపై సంక్షోభ ప్రభావం గురించిన చర్చను ముందుకు తెస్తున్నాయి. ప్రత్యేకించి సంక్షోభానికి అమెరికా కేంద్ర స్థానంగా ఉంది కనుక అమెరికాలోనే ఈ రెండేళ్ల కాలంలో కార్మికవర్గంపై పడిన భారాల గురించి, ఉద్దీపన పథకాల వల్ల ఒరిగిన మేలు గురించి ఈ వ్యాసంలో చర్చిద్దాం.

ప్రపంచ దేశాలు ఉద్దీపనల పేరుతో 11.4 ట్రిలియన్‌ డాలర్ల నిధులు మార్కెట్‌లో కుమ్మరించాయి. 2008లో ఉద్దీపనల గురించి చర్చించినపుడు ఈ పథకాలు సంక్షోభం నేపథ్యంలో పెరిగే నిరుద్యోగాన్ని అదుపు చేయవచ్చని దేశాధినేతలు చెప్పారు. అంతేకాదు, పారిశ్రామికోత్పత్తి సంక్షోభ పూర్వపు స్థాయికి చేరుతుందని, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం నిలకడగా ఉంటుందని, తద్వారా ఉపాధి అవకాశాలను కాపాడుకోవచ్చన్నది ఉద్దీపనల సమయంలో ప్రభుత్వాలు, పలువురు ఆర్థిక వేత్తలు ముందుకు తెచ్చిన వాదనలు. అయితే ఈ వాదనల్లో చివరి రెండు, అంటే పారిశ్రామికోత్పత్తి, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో పతనాన్ని అదుపుచేయటంలో మాత్రం ఉద్దీపనలు జయప్రదం అయ్యాయి. కానీ, కార్మికులకు సంబంధించి ఉపాధి అవకాశాలను కాపాడటంలో గానీ, సామాజిక భద్రతను విస్తరించటంలో గానీ, కుటుంబ ఆదాయాన్ని పెంచటంలోగానీ ఈ ఉద్దీపనలు లక్ష్యాలను చేరలేదు. దీనికి ఉద్దీపన ఫలాలు అమెరికాలో పంపిణీ అయిన తీరే నిదర్శనం. ఉద్దీపన పథకాలు అమలు జరిగిన కాలంలో అమెరికాలో కార్పొరేట్‌ లాభాలు 57.2 కోట్ల డాలర్ల మేర పెరిగాయి. అంటే 2008 నాటి లాభాలతో పోల్చి చూస్తే 57 శాతం పెరుగుదల అన్న మాట. ఇదే కాలంలో కార్మికుల వేతనాలు మాత్రం 2008 నాటి స్థాయి కంటే రెండు శాతం తక్కువగా ఉన్నాయి. అంతేకాదు, బ్యాంకేతర ఆర్థిక సంస్థల చేతుల్లో 1.84 ట్రిలియన్ల నిధులు పోగుపడ్డాయి. అంటే మొత్తం ప్రపంచ దేశాలు కుమ్మరించిన ఉద్దీపన నిధుల్లో ఆరవ వంతు వీరి చేతుల్లోకి చేరాయి. కంపెనీల లాభాలు పెరిగినంత వేగంగా పారిశ్రామికోత్పత్తి గానీ, ఉపాధి అవకాశాలు గానీ, వేతనాలుగానీ పెరగలేదు.

నిజానికి 2007 ఆర్థిక సంవత్సరం చివరి మూడు నెలల కాలంలో అమెరికా స్థూల జాతీయోత్పత్తి 13363 బిలియన్‌ డాలర్లు ఉండగా 2010 ఆర్థిక సంవత్సరం మొదటి మూడునెల్ల కాలంలో ఇది 13139 బిలియన్‌ డాలర్లకు పడిపోయింది. అంటే -1.7 శాతం తక్కువ. కానీ నిరుద్యోగం మాత్రం 4.8 శాతం నుండి 10 శాతానికి పెరిగింది. ఉత్పత్తిలో పతనానికి, నిరుద్యోగంలో పతనానికి మధ్య ఎక్కువ తేడా ఉండటం అంటే ఉన్న కార్మికులే ఎక్కువ ఉత్పాదకత సాధిస్తున్నారన్న మాట. ఆ విధంగా వేతనాల్లో పతనం ఉన్నా కార్మికులు ఎక్కువ ఉత్పత్తి సృష్టిస్తున్నారు. దాంతో కంపెనీల లాభాలు యథాతథంగా ఉండటమే కాదు, పెరుగుతున్నాయి. 2008 ఆర్థిక సంవత్సరం చివరి మూడు మాసాల్లో కంపెనీల నికర లాభాలు 995 బిలియన్‌ డాలర్లు ఉంటే 2010 ఆర్థిక సంవత్సరం మొదటి మూడు నెల్లల్లో ఈ లాభాలు1567 బిలియన్‌ డాలర్లుకు పెరిగాయి. ఈ విధంగా తక్కువ శ్రమ శక్తితో ఎక్కువ ఉత్పాదకత సాధించటం ద్వారా అమెరికా కంపెనీలు సంక్షోభ కాలంలో ప్రభుత్వ వ్యయంపై ఆధారపడి తమ లాభాలు పెంచుకున్నాయి.

ఈ ధోరణి కేవలం ఈ ఒక్క సంక్షోభ కాలానికే పరిమితం కాలేదు. 1980లో తెరమీదకు వచ్చిన మదుపు ఖాతాల సంక్షోభం నుండీ ఈ ధోరణి కొనసాగుతోంది. మదుపు ఖాతాల సంక్షోభం నుండి బయటకు వచ్చేందుకు జరిగిన ప్రయత్నాల్లో కార్మికవర్గానికి రాయితీలు దక్కాయి. అప్పట్లో అనుసరించిన విధానాలు కారణంగా కార్పొరేట్‌ వర్గాల ఆదాయం 15 బిలియన్‌ డాలర్లు ఉండగా కార్మికుల దక్కిన వాటా 148 బిలియన్‌ డాలర్లుగా ఉంది. ఈ విధానానికి 1991 తర్వాత తెరపడింది. 1990-1991లో అమెరికా కార్పొరేట్‌ లాభాల రేటు తిరోగమనంలో ఉంది. ఈ కాలంలో కార్మికవర్గం దక్కించుకున్న వాటాలు కూడా 80తో పోల్చితే సగానికి సగం తక్కువ. 1991 తర్వాత సైద్ధాంతిక, రాజకీయ బలాలు పెట్టుబడిదారీ దోపిడీకి అనుకూలంగా మారాయి. దాంతో 2001 నాటికి అమెరికా కార్పొరేట్‌ లాభాలు 93 బిలియన్ల్‌కు చేరుకోగా కార్మికుల వేతనాలు 80 బిలియన్‌ డాలర్లకు పరిమితమయ్యాయి. 2007-2009 నాటికి ఈ మార్పు పెట్టుబడికి అనుకూలగా కార్మికవర్గానికి వ్యతిరేకంగా స్థిరీకరించబడింది. తాజా సంక్షోభ కాలంలో పన్నులకు ముందు కంపెనీల లాభాల్లో పెరుగుదల 388 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరుకోగా కార్మిక వేతనాల్లో పెరుగుదల మాత్రం 68 బిలియన్‌ డాలర్లకు పరిమితమయ్యింది. అంటే ఈ కాలంలో కంపెనీల ఆదాయం కార్మికుల ఆదాయం కంటే 85 శాతం అదనంగా పెరిగింది. ఈ మార్పుకు అమెరికాలో కార్మికవర్గ పొందికలో వచ్చిన మార్పు ప్రధానమైన కారణంగా కనిపిస్తోంది.

ప్రధానంగా అమెరికా కార్మికవర్గంలో సంఘ చైతన్యం లోపించటం ఇందుకు ముఖ్యమైన కారణం. 1955 నాటికి మొత్తం అమెరికాలోని కార్మికుల్లో మూడోవంతు మంది ఏదో ఒక విధమైన కార్మిక సంఘాల్లో సభ్యులు.

ప్రతి పరిశ్రమలోనూ, ప్రైవేటు ఆఫీసులోనూ కార్మిక సంఘాలుపని చేసేవి. కలెక్టివ్‌ బార్గెయినింగ్‌ అన్న సూత్రం ఆధారంగా యాజమాన్యం, కార్మికవర్గం మధ్య వివాదాలు పరిష్కృతం అవుతూ ఉండేవి. మహా మాంద్యం నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం అనుసరించిన ఆర్థిక విధనాలు కార్మికవర్గ ప్రయోజనాలను కూడా పాక్షికంగానైనా కాపాడేవిగా ఉండేవి. రీగన్‌ కాలంలో అమెరికా ప్రభుత్వం కార్మికవర్గ ప్రయోజనాలు పక్కన పెట్టి సంపూర్ణంగా పెట్టుబడిదారీ ప్రయోజనాలు కాపాడటానికి కంకణం కట్టుకోవటంతో కార్మికవర్గం దశాబ్దాల తరబడి పోరాటంతో సాధించుకున్న హక్కులన్నీ అటకెక్కాయి. దాంతో 1983 నాటికి కార్మిక సంఘాల సభ్యత్వం మొత్తం కార్మికవర్గంతో పోల్చినపుడు 20 శాతానికి పడిపోయింది. కోటి డెభ్బై లక్షలమంది కార్మికులు అమెరికాలో కార్మికసంఘాల్లో 1983 నాటికిసభ్యులుగా ఉండేవారు. 2009 నాటికి ఈ సభ్యత్వం కాస్తా కోటి యాభై లక్షలకు పడిపోయింది. మొత్తంగా ఉపాధి రహిత అభివృద్ధి నేపధ్యంలో మొత్తం అమెరికా శ్రమశక్తి మార్కెట్‌లో కేవలం 12.3 శాతం మాత్రమే కార్మిక సంఘాల్లో సభ్యత్వం కలిగి ఉన్నారు.గత మూడు దశాబ్దాలుగా తగ్గిపోతూ ఉన్న అమెరికా కార్మికుల సంఘటిత శక్తి, సంఘాల శక్తి పై గణాంకాల్లో కనిపిస్తోంది.

కార్మికుల సంఘటిత శక్తి తగ్గిపోవటం, చట్టపరమైన భద్రత లేకపోవటం, ఉపాధి అవకాశాల పతనం నేపథ్యంలో కలెక్టివ్‌ బార్గెయినింగ్‌ గురించిన చర్చే లేదు. ఈ పరిస్థితుల్లో తాజా సంక్షోభం నుండి బయట పడటానికి అమలు జరుగుతున్న చర్యల భారం ప్రధానంగా కార్మికవర్గంపై ఎక్కువగా ఉంటోంది. అందువల్లనే ఈ కాలంలో ఉద్దీపనల తర్వాత అమెరికా కంపెనీల లాభాల్లో 54 శాతం పెరుగుదల ఉంటే కార్మికుల వేతనాల్లో రెండు శాతం పతనం ఉంది. ఈ అనుభవాలు సంక్షోభాల సమయంలోనైనా, సానుకూల సమయంలోనైనా కార్మికులకు సంఘాలే బలం, సంఘటిత శక్తే కార్మికుల ప్రయోజనాలు కాపాడుతుందన్న విషయాన్ని రుజువు చేస్తున్నాయి. పైన ప్రస్తావించుకున్నట్లు కార్మికుల సంఘటిత శక్తి బలంగా ఉన్నపుడు, ఆర్థికాభివృద్ధి ఫలాలు గణనీయగా కార్మికవర్గానికి దక్కాయి. దాంతో ఆర్థికాభివృద్దితో పాటు దేశాలు సమగ్ర సామాజిక అభివృద్ధి దిశగా నడకసాగించాయి. కార్మికుల సంఘటిత శక్తి బలహీనమైనపుడు ఆర్థికాభివృద్ధి మాత్రం జరుగుతూనే ఉంటుంది. కానీ ఈ అభివృద్ధి 50, 60 దశకాల్లో చూసినట్లు సార్వజనీక సమగ్రాభివృద్ధిగా మారదు. కేవలం ఆర్థికాభివృద్ధిగా మాత్రమే మిగిలిపోతోంది.... అందుకే కార్మికులకు, అమెరికాలోనైనా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనైనా.... సంఘం శరణం గశ్చామి !

కొండూరి వీరయ్య

ఆర్థిక సంస్కరణల అమానవీయ ముఖం

published in Prajasakti Business Watch on Monday September 13th 2010


ప్రభుత్వాలు రూపొందించి, అమలు చేసే విధానాలన్నింటికీ ప్రజా సంక్షేమమే ప్రాతిపదిక అన్న భావన ఉండేది. సంక్షేమ రాజ్యంలో ఈ భావన మరింత హెచ్చు. కానీ ఎఫ్‌సిఐ గోదాముల్లో ముక్కిపోతున్న ఆహార ధాన్యాలను పేదలకు పంచే విషయమై ప్రధానమంత్రి చేసిన ప్రకటన, అంతకు ముందు పార్లమెంట్‌లో వ్యవసాయశాఖ మంత్రి శరద్‌ పవార్‌ చేసిన ప్రకటనలు ఈ భావనలను ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయి. 2001 నుండి సుప్రీం కోర్టు ఆహార భద్రత హక్కు గురించి అనేక సందర్భాల్లో జోక్యం చేసుకున్నా ప్రభుత్వాలకు చలనం లేకపోయింది. చివరకు కోర్టే ప్రత్యక్షంగా కమిషనర్లను నియమించి, పరిస్థితిని అధ్యయనం చేయించి నివేదిక తెప్పించుకొంటోంది. దీనర్థం ప్రభుత్వం అంత చావ చచ్చిపోయి ఉందని కాదు. అవసరమైన అన్ని చోట్లా, అంటే మార్కెట్‌కు అవసరమైన అన్నిచోట్లా ప్రభుత్వం క్రియాశీలకంగానే పని చేస్తోంది. ఉద్దీపన పథకాలు, కార్పొరేట్లకు నాలుగు లక్షల కోట్లకుపైగా పన్ను రాయితీలు, ఎగుమతి ప్రోత్సాహకాలు, కార్మిక సంస్కరణలు, అమెరికాతో అణుఇంధన ఒప్పందం వంటి విషయాల్లో ప్రభుత్వం క్రియాశీలత స్పష్టంగానే కనిపిస్తోంది. మార్కెట్‌ సూత్రాల అమలు సాధ్యం కాని ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థ, ఆహార ధాన్యాల సేకరణ, ప్రజలకు, పిల్లలకు పౌష్టికాహారం అందుబాటులోకి తేవటం వంటి చోట్ల మాత్రం ప్రభుత్వం నామమాత్రపు ఆసక్తిని కూడా ప్రదర్శించటం లేదు. 1991-96 మధ్య దేశ ఆర్థిక మంత్రిగా ఉన్న మన్మోహన్‌సింగ్‌ 95 నుండి మానవీయ ముఖంతో కూడిన ఆర్థిక సంస్కరణలు అన్న చర్చను ముందుకు తెచ్చారు. అటువంటి వ్యక్తి నేడు వాస్తవమైన, సంస్కరణల అమానవీయ ముఖాన్ని ఇంత తేలికగా బట్టబయలు చేస్తారని ఎవ్వరూ ఊహించలేదు.

ప్రధానమంత్రి ప్రకటనలో రెండు అంశాలు ఉన్నాయి. మొదటిది విధాననిర్ణయాల విషయంలో సుప్రీం కోర్టు జోక్యం అవసరం లేదు అన్నది. రెండో అంశం దేశంలో 37.7 శాతంగా ఉన్న పేదలకు ఉచితంగా సరఫరా చేయటం ఎలా సాధ్యమవుతుంది అన్నది. దీనికి అనుబంధంగా ప్రధానమంత్రి ముందుకు తెచ్చిన మరో చర్చ గోదాముల్లోని ఆహారధాన్యాలు సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల మేరకు ఉచితంగా పంచి పెడితే ఇది రైతాంగానికి ఇచ్చే మద్దతు ధరపై ప్రభావం చూపుతుందన్నది. బహుశా దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్న పేదలకు ఆహారధాన్యాలు ఉచితంగా అందచేయటం ఎలా అన్నది ప్రధాని ప్రశ్న అయి ఉండొచ్చు. సోనియా గాంధీ నేతృత్వంలోని జాతీయ సలహామండలి ఈ మధ్యే సమావేశమై పేదలందరికీ ఆహారధాన్యాలు అందచేయటం ఎలా అన్న అంశం చుట్టూ భారీ కసరత్తు నిర్వహించింది. అక్కడున్న మేధావులు ఏ ప్రమాణాలు పరిగణనలోకి తీసుకున్నారో ఏమో తెలియదు గానీ దేశవ్యాప్తంగా ఒకేసమయంలో పేదలందరికీ ఆహారధాన్యాలు చేర్చటం సాధ్యంకాదని తేల్చేశారు. కనుక ఆహారభద్రత హక్కు చట్టాన్ని జాతీయగ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం తరహాలో దశల వారీగా అమలు చేయాలని, ముందుగా కడుపేదలతో నిండిన 150 జిల్లాల్లో ఈ చట్టాన్ని ప్రయోగాత్మకంగా అమలు చేయాలని సలహా ఇచ్చారు. బహుశా ప్రధాని ఈ సలహా నుంచి స్పూర్తి పొందారేమో.. 37.7శాతంగా ఉండి, దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించిన పేదలకు ఉచితంగా ఎలా సరఫరా చేయాలని బహిరంగంగా ప్రశ్నించారు.


ఇందులో మరో ప్రశ్న కూడా ఉంది. అసలు ఉచితంగానే సరఫరా చేయలేనపుడు నిజంగా చట్టం ద్వారా మాత్రం ఎలా సరఫరా జరుగుతుంది అన్నది ఆ ప్రశ్న. అంటే చైనా సరిహద్దుల్లో హిమగిరి శిఖరాలపై ఉన్న లేV్‌ా, తవాంగ్‌, హిందూమహాసముద్రంలో ఇమిడిపోయిన లక్షదీవులకు ఓటింగ్‌ సమయంలో ఎన్నికల సిబ్బంది క్షేమంగా చేరుకోగలిగారు. గానీ ఈ ప్రాంతాలకు ఆహారధాన్యాలు మాత్రం చేరుకోలేవన్నది ప్రధాని ప్రకటన సారాంశం. ఇది నిజమా ? ఒకవేళ నిజమైతే స్వాతంత్య్రానంతరం ఆరున్నర దశాబ్దాల తర్వాత ఈ పరిస్థితిని కల్పించిన నేరం ఎవరిది ? ఈ ప్రశ్న వేయటం ప్రజల తప్పు కాబోదు. సలహా మండలి సూచన అనుసారం దశలవారీగా అమలు ప్రారంభిస్తే ఈ సరఫరాలు అందుకునే వరకూ ఆకలిని వాయిదా వేయటం ఎలాగో సదరు మేధావులే శెలవిస్తే బాగుంటుంది. ఉచితంగా ఆహార ధాన్యాలు సరఫరా చేస్తే రైతంగానికి ఇచ్చే మద్దతు ధరపై దాని ప్రభావం ఉంటుందన్న మాజీ ఆర్థికవేత్తగారి లాజిక్కును పరిశీలిద్దాం. ఆ విషయంలోకి వెళ్లబోయే ముందు తక్షణ సమస్య గురించి ఒక విషయం పరిశీలిద్దాం. ఈ సంవత్సరం ఉత్తర భారతదేశంలో ఎన్నడూ లేనంతగా కురిసిన భారీ వర్షాలకు ఎగువన ఉండే పంజాబ్‌, హర్యానాలు జలమయ్యాయి. ఈ ప్రాంతంలోనే ఎఫ్‌సిఐ గోదాముల్లో పెద్దఎత్తున ఆహారధాన్యాల నిల్వలు పోగుపడ్డాయి. గోదాముల్లో చోటు లేకపోవటంతో అధికారులు రైతాంగం, మిల్లుల నుండి సేకరించిన లెవీ బియ్యాన్ని టార్పాలిన్లు కప్పి ఆరుబయటే ఉంచారు. ఆరుబయట ఉన్న ఈ ధాన్యం తడిచి ముక్కిపోయింది. ఈ ధాన్యాన్ని ముక్కిపోయేందుకు ఆరుబయట వదిలిపెట్టకపోతే ప్రజలకు పంచవచ్చు కదా అన్నది సుప్రీం కోర్టు. దానికి ప్రధానమంత్రిగారికి కోపం వచ్చింది. సాధారణ ఆర్థిక సూత్రాల పరిచయం ఉన్న వారికెవరికైనా తెలిసిన విషయం ఒకటే. గాదెలో ధాన్యం నూర్పిళ్ల సమయానికి ఖాళీ అయితేగానీ నూర్పిడితో వచ్చిన ధాన్యాన్ని తిరిగి గాదెలో నింపటం సాధ్యంకాదు. అంటే గోదాముల్లో ఇప్పుడున్న ధాన్యం ఖర్చు అయితేగానీ తిరిగి నింపే అవసరం రాదు. తిరిగి నింపే అవసరం ఉన్నపుడే ఎఫ్‌సిఐ రైతుల నుండి, మిల్లర్ల నుండి లెవీ ధాన్యం సేకరిస్తుంది.

లెవీ ధాన్యం సేకరించాలంటే మద్దతు ధర నిర్ణయించాలి. ప్రధానిగారి లాజిక్కుకు, ఆచరణలో ఉన్న వాస్తవ పరిస్థితికి మధ్య పొంతనే లేదు. అందుకే ప్రధాని చేసేది వితర్కమో కుతర్కమో అవుతుంది తప్ప అర్థవంతమైన తర్కం కాదు ఈ సంవత్సరం రుతుపవనాలు కనికరించటంతో పెద్దఎత్తున దిగుబడులు ఉంటాయని, ఆర్థిక వ్యవస్థ మరింతగా పుంజుకుంటుందని ప్రభుత్వమే చెప్తోంది. మరి గోదాముల్లో ఉన్న సరుకే కదలని పరిస్థితి ఉంటే కొత్తగా వచ్చే దిగుబడులు ఎక్కడ నింపుతారు ? ఈ వాదన పర్యవసానం మరింత దారుణంగా ఉంటుంది. ఎఫ్‌సిఐ లెవీ ధాన్యం సేకరించే అవసరం రాదు కాబట్టి రైతులనుండి సేకరణ నిలిపివేస్తుంది. దాంతో రైతులకు గిట్టుబాటు ధర రాదు. వాళ్లు కూడా ఇళ్లల్లోని గాదెల్లో ధాన్యం నింపుకుని కొనుగోలు చేసే వారి కోసం ఎదురు చూడాల్సి వస్తుంది. వాస్తవం ఇది. దీన్ని తిరగేసి చెప్తున్నారు మన ప్రధానమంత్రి. ఇది నిజానికి రైతాంగాన్ని దివాళా తీయించే వ్యవహారమే తప్ప వారిని ఆదుకునేందుకు కాదు.

యథారాజా తథా ప్రజా అన్నట్లు ప్రధానమంత్రే ఇలా ఉంటే ఆయన ప్రభుత్వంలోని మంత్రులు అధికారులు ఇందుకుభిన్నంగా ఎందుకుంటారు! ఉదాహరణకు ఒక్క అధికారి గురించి ప్రస్తావించుకుందాం. ఆయన ప్రధానమంత్రికి స్వయానా ఆర్థిక సలహాదారు. అమెరికాలో ఉదారవాద సిద్ధాంతాలు బోధించి వచ్చిన కౌషిక్‌ బసు. ఉచితంగా పంచిపెట్టటం సాధ్యం కాదు కనుక ఆహారధాన్యాన్ని ఎగుమతి చేద్దాం అన్నది ఆయన ప్రతిపాదన. తద్వారా ఎఫ్‌సిఐ గోదాములు ఖాళీ చేయొచ్చు. కొత్త పంటకు అవకాశం ఇవ్వవచ్చు. మరి దేశంలో ఆకలిగొన్న కడుపుల సంగతి ఏమిటన్న ప్రశ్న ఈ ఆర్థిక సలహదారుకు ఆలస్యంగా తట్టింది. దానికి ఆయన ఇచ్చిన పరిష్కారం రెండు మూడేళ్ల పాటు మన ధాన్యం విదేశాల్లో ఉంటుందట. తర్వాత ఎపుడు కావాలంటే అపుడు తిరిగి వెనక్కు తెచ్చుకోవచ్చట. ఈ విధంగా ప్రభుత్వాలతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవాలట...రోగికి పిచ్చి ముదిరిందని డాక్టరు వద్దకు వస్తే రోకలి తలకు చుట్టమన్నాడట సదరు డాక్టరు. పిచ్చి రోగికా, డాక్టరుకా అన్న విషయం పాఠకులకే వదిలేస్తున్నాను.

చివరిగా అసలు ఈ సమస్య ఎందుకు తలెత్తిందన్న విషయాన్ని సుప్రీం కోర్టు కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు. నేడు మన గోదాముల సామర్ధ్యాన్ని మించి ఆహారోత్పత్తులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. నేడున్న ఎఫ్‌సిఐ గిడ్డంగులు 80వ దశకంలో నిర్మితమైనవి. ఆ తర్వాత టన్ను ధాన్యాన్ని అదనంగా నిల్వ చేసే సామర్థ్యాన్ని కూడా ప్రభుత్వం సృష్టించలేదు. కానీ వంగడాల్లో వచ్చిన మార్పుల వల్ల సేద్యపు భూమి తగ్గుతున్నా, ఉత్పాదకత పెరిగింది. కానీ వ్యవసాయోత్పత్తుల నిల్వ సామర్థ్యం మాత్రం పెరగలేదు. ప్రస్తుత సమస్యకు మూలకారణం ఇది. ఈ పరిస్థితుల్లో వ్యవసాయోత్పత్తుల నిల్వ సామర్థ్యం పెంచుకునే అవకాశాలు గురించి చర్చించకుండా ప్రభుత్వం చర్చను పక్కదారి పట్టిస్తోంది. ఇది వ్యవసాయానికీ, రైతాంగానికే కాదు. స్థూలంగా జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకే ముప్పు తెచ్చే వైఖరి. ఈ వైఖరి నుండి ప్రభుత్వాలు బయటపడనంత కాలం ఆహారభద్రత హక్కు, జీవించే హక్కు ఏ హక్కు అయినా వారికి కంటగింపుగానే కనిపిస్తుంది.

కొండూరి వీరయ్య

Turkey: A Gate between the west and the Muslim World? | NewsClick

Turkey: A Gate between the west and the Muslim World? | NewsClick

Living in the End Times According to Slavoj Zizek