Mar 18,2019

 http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/780845

ఓటమి భయంలో బీజేపీ

లోక్‌సభ ఎన్నికలకు తెర లేచింది. వివిధ పార్టీలు అస్త్రశస్త్రాలు సంధించటానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు. షరామామూలు ఎన్నికల క్రమం ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ జారీతో మొదలైనా దాదాపు గతేడాది నవంబరు నుంచీ దేశం ఎన్నికల మూసలోకి వెళ్లింది. ఈ ఎన్నికల్లో పాలక బీజేపీకి ఓటమి భయం పట్టుకుంది. ఈ విషయాన్ని నిర్ధారించుకోవాలంటే గత నాలుగు నెలలుగా జరుగుతున్న పరిణామాలను మననం చేసుకోవాలి. ఉత్తరప్రదేశ్‌, బీహార్‌, గుజరాత్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌, రాజస్థాన్‌, రాష్ట్రాల్లో 2014 బీజేపీ సాధించిన విజయాలు ఈసారి పునరావృతం చేసే అవకాశం లేదు. ఈ ఏడు రాష్ట్రాల నుంచి మొత్తం 273సీట్లు ఉంటే 2014 ఎన్నికల్లో 196సీట్లు అంటే 71శాతం సీట్లు బీజేపీ కైవశం చేసుకుంది.
మొదటిది, భావసారూప్యత కలిగిన ప్రతిపక్షాలు ఏకమవటంపై బీజేపీ దుష్ప్రచారం. మధ్యప్రదేశ్‌, చత్తీస్‌ఘఢ్‌, రాజస్థాన్‌లల్లో ఘోరపరాజయంతో బీజేపీ ఉలిక్కిపడింది. అప్పటి వరకు మోడీ అజేయుడనీ, 2019 ఎన్నికల్లో అలవోకగా బీజేపీ విజయం సాధిస్తుందన్న విశ్లేషణలు పుంఖాను పుంఖాలుగా వచ్చాయి. భావసారూప్యత కలిగిన ప్రతిపక్షాలు ఏకమవటం మొదలైంది. గత మూడునెల్లుగా ఢిల్లీ, కొల్‌కత్తా కేంద్రాలుగా ప్రతిపక్ష పార్టీల మధ్య చర్చలు జరిగాయి. ఈ సందర్భంగా ప్రధాని మోడీ, బీజేపీ అధ్యక్షుడు అమిత్‌షా విరజిమ్మిన విద్వేషం ఒక్కసారి గుర్తు చేసుకోవాలి. తాను అవినీతిపై పోరాటం చేస్తుంటే ఓర్వలేని ప్రతిపక్షాలు తమ అవినీతి బయటపడు తుందన్న భయంతో ఏకమవు తున్నాయని పలు బహిరంగసభల్లో మోడీ వ్యాఖ్యానించారు. ప్రతిపక్షాలను అనని మాట లేదు. ఫిబ్రవరి ఏడో తేదీన లోక్‌సభలో మోడీ మాట్లాడుతూ ప్రతిపక్షాల కూటమి కల్తీసరకని తూలనాడారు. ఇంతకాలం సైద్ధాంతిక విభేదాలున్న వారు కేవలం తనను ఓడించటానికే ఏకమవుతున్నారని ఆడిపోసుకున్నారు. ఎన్నికల్లో గెలవటానికి ఎవరి ప్రయత్నం వారు చేయటం సహజం. అంతమాత్రాన నీలాపనిందలు మోపాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ విజ్ఞత కూడా మర్చిన మోడీ-అమిత్‌షా ద్వయం ప్రతిపక్షాల ఐక్యత కోసం కృషి చేస్తున్న నేతలపై అవాకులు చవాకులు పేలారు.

ఇప్పటి వరకు బీజేపీ 200స్థానాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే రాష్ట్రాలకు సంబంధించి పొత్తులు ఖరారు చేసింది. ఒకవైపున మోడీని ఒంటరి చేసి ఓడించటానికి పత్రిపక్షాలు అపవిత్ర కూటమి కడుతున్నాయని వాపోయిన బీజేపీ ఈ ఎన్నికల్లో నిజంగానే ఒంటరి పోరుకు సిద్ధమైందా? లేదు. గత మూడు నెల్లుగా అమిత్‌షా ప్రాంతీయ పార్టీలతో ముందస్తు ఎన్నికల పొత్తుల కోసం తిరగని రాష్ట్రం లేదు. చేయని ప్రయత్నం లేదు. తుమ్మితే ఊడిపోయే ముక్కులా మారిన బీజేపీ-జేడీయూ పొత్తును సంఘటితం చేసుకోవటం ఈ ప్రయత్నంలో మొదటి అడుగు. బీజేపీ, జేడీయూలు చెరి 17సీట్లకు, లోక్‌జనశక్తి పార్టీకి ఆరు సీట్లు కేటాయించాలని డిశంబరులోనే ఒప్పందం ఖరారు చేసుకున్నారు. 2014 ఎన్నికల్లో బీజేపీ ఒక్కటే 30సీట్లు పోటీ చేసి 22సీట్లు గెలుపొందింది. ఈసారి పోటీ చేస్తున్నదే కేవలం 17సీట్లు. మహారాష్ట్రలో శివసేనతో పొత్తు కోసం ఏకంగా అమిత్‌షా పలు దఫాలు ప్రయత్నం చేశాక శివసేన అధినేత గడప తొక్కక తప్పలేదు. ప్రశాంత్‌ కిషోర్‌ (2014లో మోడీ ఎన్నికల ప్రచారాన్ని నిర్వహించి ప్రస్తుతం జేడీయూ తరపున ఎంపీగా పోటీ పడుతున్నారు) దౌత్యంతో 2014లో మోడీ హవాతో శివసేనను కాలదన్నిన బీజేపీ నేడు అవసరార్థం అదే పార్టీ కాళ్లు పట్టుకోవటానికి సిద్ధమైందన్నది విదితం. తమిళనాడులో సైతం కాంగ్రెస్‌-డీఎంకెలు పొత్తులు ఖరారు చేసుకోవటానికి ముందే బీజేపీ ఎఐడీఎంకే, పీఎంకెలతో పొత్తులు ఖరారు చేసుకుంది. అప్పటికే నిట్టనిలువునా చీలిన ఎఐఎడీఎంకెతో కుదుర్చుకున్న పొత్తు ఏ మేరకు ఫలితాన్నిస్తుందో వేచి చూడాల్సిందే. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జనసేన-వైయస్సార్‌సీపీలను దగ్గర చేయటానికి మంత్రసాని పాత్ర పోషించి విఫలమైన బీజేపీ చివరకు వైయస్సార్‌ సీపీకి లోపాయికారీ మద్దతు ప్రకటించిందని పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు.

మూడో అంశం. నిన్న మొన్నటి వరకు ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో వలస వచ్చే హిందువులకు పౌరసత్వం ఇచ్చే బిల్లు విషయంలో బీజేపీ వైఖరి అస్సోం గణపరిషత్‌ సహా అనేక ప్రాంతీయ పార్టీలతో వైషమ్యాలు పెంచింది. చిట్టచివరకు రాజకీయ ప్రయోజనాలు, ఎన్నికలపై మారుతున్న అంచనాలు నేపథ్యంలో బీజేపీ మెట్టు దిగక తప్పలేదు. వివాదాస్పద బిల్లును తాత్కాలికంగా పక్కనపెడుతున్నట్టు స్వయంగా రామ్‌ మాధవ్‌ అస్సోం గణపరిషత్‌ వ్యవస్థాపక నేత ప్రపుల్లకుమార్‌ మహంతకు హామీ ఇచ్చాకనే అస్సాంలో పొత్తులు ఖరారయ్యాయి. ఇదే కాదు. ఎన్నికల్లో గెలవటానికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన రాజకీయ ఎజెండాను తాత్కాలికంగా గూట్లో పెట్టడం బీజేపీకి కొత్తేమీ కాదు. 1999లో తృటిలో జారిపోతున్న అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవటానికి వివాదాస్పద అంశాలు - రామమందిరం, ఉమ్మడి పౌరస్మృతి, 370 అధికరణం రద్దును తమ ఎజెండా నుంచే తీసేసింది బీజేపీ. ప్రస్తుతం ఈశాన్య రాష్ట్రాలతో సైతం అదే ఆట మొదలు పెట్టింది. అధికారం కోసం ఎన్ని అడ్డదారులైనా తొక్కటానికి, తన మౌలిక ఎజెండానుంచి పక్కకు తప్పుకుని పెద్దమనిషి ఫోజు పెట్టటానికి బీజేపీ వెనకాడ దన్న విషయాన్ని ఈ ఉదాహరణలు రుజువు చేస్తున్నాయి. ఏరు దాటాక బోడిమల్లయ్య అనటం బీజేపీకి వెన్నతో పెట్టిన విద్య.

నాల్గో అంశం. మోడీ స్వయంగా పార్లమెంట్‌లో ప్రస్తావించినట్టు ఎన్నికల పొత్తులన్నీ కల్తీలు, దురుద్దేశ్యంతో పెట్టుకునేవే అయితే మరి బీజేపీ పెట్టుకుంటున్న పొత్తుల వెనక ఉన్న దురుద్దేశ్యం ఏమిటి? ప్రతిపక్షాల కూటమి అధికారానికి వస్తే మోడీ పాలనలో సాగించిన కుంభకోణాల జాబితా బయటకు వస్తుందన్న భయం లేకపోతే ముందస్తు పొత్తుల గురించి అంత ఆందోళన ఎందుకు అన్న ప్రశ్నకు బీజేపీ నేతలు సమాధానం ఇవ్వాలి. బీజేపీలో ఓటమి భయం ఎంత పరాకాష్టకు చేరిందంటే చివరకు పుల్వామా ఘటనను ఉపయోగించు కుని జాతీయ భద్రత ఎజెండా మార్చటానికి కూడా వెనకాడలేదు. ఇంత చేసినా జాతీయంగానూ అంతర్జాతీయంగానూ బాలా కోట్‌ దాడి గురించి ఎదురవుతున్న ప్రశ్నలకు బీజేపీ గానీ ఇటు ప్రభుత్వం గానీ సమాధానం ఇచ్చుకోలేకోపోతోంది. బాలాకోట్‌ మంత్రం మహా అయితే పంజాబ్‌, రాజస్థాన్‌, గుజరాత్‌, ఉత్తరప్రదేశ్‌తో పాటు ఢిల్లీ, ముంబయి వంటి మధ్య తరగతి కేంద్రీకృతమైన ప్రాంతాల్లో మాత్రమే ఎంతో కొంత ప్రభావం చూపనుంది.
చివరిగా భారతదేశాన్ని కాపాడటానికి చిటికేస్తే ఆరెస్సెస్‌ సైనికులు మూడు నిముషాల్లో రంగంలోకి దిగుతారని ఆరెస్సెస్‌ అధినేత మోహన్‌ భాగవత్‌ జబ్బలు చరిచారు. ఉగ్రవాదులు దేశంలోకి ప్రవేశించకుండా నివారించటంలో సైన్యం విఫలమైందన్నదే ఈ వ్యాఖ్య సారాంశం. పుల్వామా దాడి జరిగి నెలరోజులు గడిచినా ఈ ఆరెస్సెస్‌ సైనికులు పత్తా లేరు. దేశ సరిహద్దులను కాపలా కాస్తున్న సైనికులకు ఇంతకన్నా ఎవ్వరూ అవమానించి ఉండరు. అయినా బాలాకోట్‌ మృతుల సంఖ్య విషయంలో వస్తున్న ప్రశ్నలకు మొహం చెల్లని బీజేపీ అలాంటి ప్రశ్నలు వేసేవారినందరినీ దేశ ద్రోహులనో, పాకిస్థాన్‌ మానస పుత్రులనో, సైన్యాన్ని కించపరుస్తారనో భావోద్వేగాలు రెచ్చగొట్టటానికి శాయశక్తులా ప్రయత్నం చేస్తోంది. మోడీ, బీజేపీ, ఆరెస్సెస్‌ కోరుకుంటున్న జాతీయ భద్రత ఏమిటి మరో మారు చర్చించుకుందాం. ఓటమి భయంతో బీజేపీ పడుతున్న పాట్లు, మోడీ - షా ద్వయం చేస్తున్న ఫీట్లు ప్రజలను ఒప్పించలేవు. మెప్పించలేవు.
- కొండూరి వీరయ్య
సెల్‌:9871794037

Mar 20,2019

పాలకపార్టీ మానసపుత్రికలుగా మారిన పత్రికలు 

http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/781334

నిష్పాక్షికంగా వాస్తవాలు ప్రజల ముందుంచి ప్రజలను చైతన్యవంతుల్ని చేసి ప్రజాస్వామ్యానికి నాల్గో స్తంభంగా వ్యవహరించాల్సిన మీడియా ప్రభుత్వాన్ని నిలబెట్టే నాల్గో స్తంభంగా మారుతోంది. గత నెలరోజులుగా దేశంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్త వాతావరణం ఈ విషయాన్ని మరింత స్పష్టం చేసింది. దేశాన్ని దేశభక్తితో ఉర్రూతలూగించేందుకు అటు ప్రభుత్వం, ఇటు మీడియా రంగం శక్తివంచన లేకుండా పని చేస్తున్నాయి. ఎక్కడన్నా దేశభక్తిని రెచ్చ గొట్టేందుకు జరిగే ప్రయత్నాలు మందకొడిగా సాగుతున్నాయనిపిస్తే ఆయా సందర్భాల్లో ఏకంగా మంత్రులు, పాలక పార్టీ టిక్కెట్లమీద ఎంపికైన ప్రజాప్రతినిధులు గొంతెత్తుతున్నారు. ఇదే అదనుగా మీడియా ప్రత్యేకించి పత్రికా రంగం కూడా గుండెలు చీల్చి రామభక్తి ప్రదర్శించిన హనుమంతుడిని ఆదర్శంగా తీసుకుని పేజీలు తెరిచి మరీ దేశభక్తిని అక్షరాలతో అలంకరిస్తున్నాయి. ఈ విధంగా దేశభక్తి భావన పత్రికారంగం తలకెత్తుకోవటం ప్రజాస్వామ్యానికి చేటు అని గత మూడువారాల పరిణామాలు రుజువు చేస్తున్నాయి.
ఇందుకు దారితీసిన సందర్భాన్ని క్లుప్తంగా నెమరు వేసుకుందాం. ఫిబ్రవరి 14న పారామిలిటరీ దళాలను తీసుకెళ్తున్న సైనిక వాహనాలపై జరిగిన ఉగ్రవాద దాడిలో 40మంది సైనికులు మరిణించారు. పాకిస్థాన్‌ కేంద్రంగా పని చేస్తున్న జైష్‌ ఎ మొహ్మద్‌ ఉగ్రవాద సంస్థ ఇది తమ పనే అని ప్రకటించింది. ఈ రెండు వారాలు కేంద్ర ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు చేపట్టింది. సింధు నదీ జలాల ఒప్పందాన్ని రద్దు చేసుకుంటున్నట్టు ప్రకటించింది. వాణిజ్యోత్పత్తులు ఎగుమతి చేయటానికి అత్యంత ఆసక్తి గలిగిన దేశంగా పాకిస్థాన్‌కు ఇచ్చిన గుర్తింపు రద్దు చేస్తున్నట్టు ప్రకటించింది. గతంలో ప్రభుత్వం ఓ నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత ప్రజలు చర్చించుకునేవాళ్లు. కానీ సోషల్‌ మీడియా పుణ్యమా అంటూ ఓ సమీకృత ఉద్యమ రూపంలో పాకిస్థాన్‌ వ్యతిరేకత పేరుతో ముస్లిం వ్యతిరేక భావాలూ ఆలోచనలు గుప్పించబడ్డాయి. దీన్నే సాకుగా తీసుకుని ప్రజల మనోభావాలు దెబ్బతిన్నాయన్న సాకుతో ప్రభుత్వం మరింత బరితెగించింది. ఎట్టకేలకు బాలాకోట్‌ ప్రాంతంలో జైష్‌ ఎ మొహ్మద్‌ శిక్షణా శిబిరంగా గుర్తించిన ఓ ప్రాంతంపై భారత వాయుసేన బాంబుదాడికి దిగింది. విదేశాంగ శాఖ కార్యదర్శి గోఖలే 'ఈ దాడిలో పెద్దసంఖ్యలో ఉగ్రవాదులు మరణించారు' అని ప్రకటించారు. భారత వాయుసేన దాడిని ధృవీకరిస్తూనే పాకిస్థాన్‌ సైన్యం బాంబులు వేసిన ప్రాంతం అడవి అనీ, ప్రాణనష్టం లేదనీ ప్రకటించింది.

ఈ మొత్తం విషయాన్ని ప్రజలకు చేరవేయాల్సిన మీడియా గందరగోళంతో కూడిన వార్తలు ప్రజలకు చేరవేసింది. ఈ నివేదికలు వార్తలూ కథనాలూ ఒకదానికొకటి పొంతన లేక పోవటం విశేషం. యథా ప్రకారం మీడియా సంస్థలు తాము రాసిన కథనాలకు కట్టుకథలకు '' ప్రభుత్వ వర్గాలు అందించిన సమాచారం మేర''కో ''ఆయుధ నిపుణుల అంచనా మేర''కో ''విశ్వసనీయ వర్గాల కథనా'' లనో ఆధారంగా ప్రస్తావిస్తాయి. ఏ మాత్రం విచక్షణ వర్తింపచేయకుండా వార్తల రూపం తీసుకున్న ఈ అభిప్రాయాలను ఆబగా చదివి తలకెక్కించుకున్న దేశభక్తులు రోడ్డున పడ్డారు.
ఈ వార్తా కథనాల్లో ప్రస్తావించిన వాస్తవాల గురించి మీడియా సంస్థలు స్వతంత్ర పరిశోధనతో నిర్ధారించుకున్నవి కావు. ప్రభుత్వం అధికారికంగా నిర్వహించిన విలేకరుల సమావేశంలో పాల్గొన్న విదేశాంగ మంత్రిగానీ, విదేశాంగ శాఖ కార్యదర్శి గానీ విలేకరులు అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వలేదు. ''పేర్లు ప్రస్తావించటానికి'' అంగీకరించని సమాచార వనరుల ఆధారంగా రాసే కథనాలు ప్రధానంగా అభిప్రాయాలు కుమ్మరించేవే తప్ప విషయాలు యథాతథంగా ప్రజలకు చేరవేసే ప్రయత్నం కాదు.

ఈ విషయాలు గమనిస్తే పుల్వామా తర్వాత కానీ, బాలాకోట్‌ దాడులు, అనంతర పరిణామాల గురించి కానీ నిజానికి భారతీయులకు విస్పష్టమైన సమాచారం చేరలేదు. చనిపోయిన ఉగ్రవాదుల సంఖ్యలో వ్యత్యాసాల మొదలు వాయుసేన ప్రయోగించిన బాంబుల బరువు వరకూ అన్నీ పరస్పరం పొసగని అంకెలే వివిధ పత్రికలు, టీవీలు వెల్లడించాయి. ఈ పొసగనితనాన్ని ప్రశ్నించిన వారంతా దేశద్రోహులయ్యారు. కారుబాంబుకు, టీవీ బాంబుకు జూబిలీ హిల్స్‌లో ఇళ్లు పేలిపోయిన వార్తలు చదివాం. బకెట్‌ బాంబులకు బ్రిడ్జిలు కూలిపోయిన సంఘటనలు, ఊహాజనితమే అయినన్పటికీ (అరవింద సమేత వీరరాఘవ)చూశాం. గిలిటెన్‌ స్టిక్స్‌ ప్రయోగంతో చత్తీస్‌గఢ్‌లో కార్లల్లో ప్రయాణిస్తున్న రాజకీయ నాయకులు శవాల గుట్టలైన సందర్భాన్ని చూశాము.
కానీ వందల కిలోమీటర్ల ఎత్తునుంచి వేల కిలోల బరువున్న ఆధునిక బాంబులు, కంప్యూటర్‌ పర్యవేక్షణలో ప్రయోగించిన బాంబులు పేలిస్తే పరిసర ప్రాంతాల్లో ఇంటి కప్పులు మాత్రమే ఎగిరిపోయాయనీ, అయినా ఈ బాంబుదాడిలో వందలమంది ఉగ్రవాదులు హతులయ్యారనీ, పాకిస్థాన్‌ బెంబేలెత్తి ఎదురుదాడికి దిగిందనీ చదువుతున్నాము. రెండు మూడు వారాల తర్వాత కూడా ఈ వార్తా కథనాల్లో ఉన్న లోపాలను సరిదిద్దుకోవటానికి ఏ వార్త సంస్థ ప్రయత్నం చేయలేదు. అంటే ఉద్దేశ్యపూర్వకంగానే ఈ గందరగోళ వార్తలు ప్రసారంతో దేశంలో నెలకొన్న రాజకీయ గందరగోళాన్ని మరింత పెంపొందించే లక్ష్యంతోనే ఈ వార్తలు ప్రసారం చేసినట్టు అర్థమవుతున్నది.

ఈ మొత్తం వ్యవహారంలో పత్రికలు ప్రభుత్వ ఆలోచనలకు బాకాలుగా మారాయి. రాత్రికి రాత్రే టీవీ వార్తల్లో కనిపించే వ్యాఖ్యాతలందరూ యుద్ధతంత్ర నిపుణులుగా మారారు. ఎఫ్‌-16 యుద్ధ విమానాలకు సుఖోరు యుద్ధ విమానాలకు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం, భారత వాయుసేన ప్రయోగించిన ఆయుధ సామాగ్రికి, పాకిస్థాన్‌ వాయుసేన వద్ద ఉన్న ఆయుధసామాగ్రికి మధ్య పోలికలు ధారాళంగా చర్చించి వీక్షకుల జ్ఞానాన్ని పెంచేందుకు శక్తివంచన లేకుండా పని చేశారు. మరికొన్ని హనుమంతుడిని మించిన భక్తులు స్టూడియోలను యుద్ధచిత్రాలు, సన్నివేశాలతో నింపేసి మరీ వార్తలు (వాదనలు) వినిపించారు.
ఈ మొత్తం గందరగోళంలో గత నెల రోజుల్లో ఉగ్రవాద నియంత్రణ పేరుతో జమ్ము కాశ్మీర్‌లో ఖైదుచేసిన యువత గురించిన వార్తలకు తావు లేకుండా పోయింది. జమ్ము కాశ్మీర్‌లో లోక్‌సభ ఎన్నికలు జరపటానికి అవకాశం కల్పిస్తున్న శాంతి భద్రత పరిస్థితులు శాసనసభ ఎన్నికలు జరపటానికి ఎందుకు అవకాశం కల్పించలేకపోతున్నాయో విశ్లేషించే ప్రయత్నాలకు తావు లేకుండా పోయింది. సీమాంతర కాల్పుల్లో గాయపడిన, చనిపోయిన పౌరుల గురించిన ఊసే లేకుండా పోయింది. ఈ తుపాకీ కాల్పుల మోతలో జమ్ము కాశ్మీర్‌లో ఖూనీ అవుతున్న ప్రజాస్వామ్యం కేకలు కూడా వినిపించకుండా పోయాయి.
అప్పటివరకు పతాక శీర్షికల స్థానాన్ని ఆక్రమించిన రాఫెల్‌ కుంభకోణం పత్తా లేకుండా పోయింది. ఆ తర్వాత సుప్రీం కోర్టు ఈ విషయమై చేపట్టిన విచారణకు కూడా తగిన స్థానం దక్కలేదు. బాలాకోట్‌ దాడులకు ముందు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన విషయంగా ఉన్న నిరుద్యోగం, ఆర్థికాభివృద్ధి స్థానంలో ఈ దాడుల తర్వాత జాతీయ భద్రత కీలక ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశంగా మారింది. కోట్లాదిమంది అటవీవాసుల హక్కుల గురించిన గోడు పాఠకులకు, వీక్షకులకు చేరకుండా పోయింది. మీడియా సంస్థలు ఈ కాలంలో ప్రాతినిధ్య స్వభావాన్ని కోల్పోయాయి. రిలయన్స్‌ వంటి దేశీయ బహుళజాతి సంస్థల గుత్తాధిపత్యంలోకి వెళ్లిపోయాయి. స్వతంత్ర ప్రదర్శించిన సీనియర్‌ పాత్రికేయులకు శ్రీముఖాలందాయి. ఈ నేపథ్యంలో మూక హింస, మూక హత్యలు వంటి హిందూధర్మ పరిరక్షణ పేరుతో సాగుతున్న వికృత అకృత్యాలు ప్రజలకు చేరవేయటానికి మీడియా ఆలంబనగా మారింది. పుల్వామా-బాలాకోట్‌ అనంతర పరిణమాలపై మీడియా వైఖరి గత నాలుగేండ్లుగా వస్తున్న మార్పును మరింత బలోపేతం చేస్తోంది. ప్రజాస్వామ్యానికి నాల్గో స్తంభంగా వ్యవహరించాల్సిన మీడియా ప్రభుత్వాన్ని నిలబెట్టే నాల్గో స్తంభంగా మారటం ప్రాతినిధ్య ప్రజాస్వామ్యానికి చేటు దాపురిస్తుందన్న వాస్తవాన్ని హెచ్చరిస్తోంది.
- ధీర
సెల్‌: 9871794037

 http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/781693

 

Mar 21,2019

ఖరీదవుతున్న ప్రజా ప్రాతినిధ్యం

ప్రజల ముందు కొత్త కొత్త లక్ష్యాలు ఆకర్షణీయంగా, ఆచరణ సాధ్యమైనవిగా చూపించటంలో బీజేపీని మించిన పార్టీ దేశంలో లేదు. నోట్ల రద్దు సమయంలో మోడీ ఉపన్యాసం గుర్తు తెచ్చుకుందాం. యాభై రోజులు భారాలు భరిస్తే 2017 కొత్త సంవత్సరంలో భారతదేశాన్ని కొత్త లోకాలకు తీసుకెళ్తానని హామీ ఇచ్చారు ప్రధాని మోడీ. అలాంటిదే ప్రమాణ స్వీకారం సందర్భంగా 2014లో చేసిన వాగ్దానం. యాభై నెలలు ఓపిక పడితే (ఐదేండ్లు మనం ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించకుండా ఉంటే) గతంలో కాంగ్రెస్‌ చేసిన తప్పులన్నింటినీ సరిదిద్ది దేశాన్ని అగ్రరాజ్యాల సరసన నిలబెడతాన్నారు. మిగిలిన విషయాల్లో ఏమో కానీ ఎన్నికల ఖర్చు విషయంలో భారతదేశం అమెరికాను మించిపో తోంది. 2016 అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో రాజకీయ పార్టీలు పెట్టిన ఖర్చు కంటే 2019 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో అదనంగా ఐదువేల కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు కానున్నాయని అంచనా.
భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్యం ప్రాతినిధ్య ప్రజాస్వామ్యం. అంటే ప్రజలు తమకు నచ్చిన పార్టీని, నచ్చిన అభ్యర్థిని చట్టసభల్లో తమకు ప్రాతినిధ్యం వహించమని ఎన్నుకుంటారు. దేశంలో తొలి ఎన్నికల నాటి నుంచీ దాదాపు 90వ దశకం వరకు ఇదే జరిగింది. ఆ సమయంలో ఎన్నికైన ప్రజాప్రతినిధులు ప్రజల కష్టసుఖాలకు దగ్గరగా ఉండేవారు. ప్రజలకు ప్రజా ప్రతినిధికి మధ్య ఉండే సంబంధాలు కుటుంబ సంబంధాలుగా ఉండేవి. గుంటూరులో ఎన్జీ రంగా అన్ని సార్లు గెలిచినా బెంగాల్‌లో సోమనాథ్‌ చటర్జీ ఒకే నియోజకవర్గం నుంచి 10సార్లకు మించి ఎన్నికైనా కారణం ప్రజలకు ప్రతినిధులకు మధ్య ఉండే సంబంధాలు అంత గాఢంగా ఉండటమే. అందువల్లనే 90వ దశకం వరకు జరిగిన ఎన్నికల్లో డబ్బు పెద్దగా పాత్ర పోషించేది కాదు. మొదటి మూడు లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో మొత్తం ఖర్చు సుమారు 10కోట్ల చొప్పున జరిగింది. ఇలా చెపుతున్నంత మాత్రాన పార్టీ యంత్రాంగం, ఎన్నికల మంత్రాంగం పాత్రను, ఆయా సమయాల్లో ముందుకొచ్చే భౌతిక పరిస్థితుల పాత్ర తక్కువ చేయటం కాదు.

1990 దశకంలో దేశంలో రెండు ప్రధాన పరిణామాలు చోటు చేసుకున్నాయి. మొదటిది ఆర్థిక సంస్కరణలు. రెండోది ప్రాతినిధ్య రాజకీయాల్లో వచ్చిన మార్పులు. మొదటి అంశం గురించి జరిగినంత లోతైన అధ్యయనాలు రెండో అంశంలో జరగలేదు. గత మూడు దశాబ్దాల్లో ఎన్నికల్లో డబ్బు పాత్ర పెరగటానికి ఆర్థిక సంస్కరణల ద్వారా సమాజంలో వచ్చిన సంస్థాగత మార్పులకు మధ్య సంబంధం ఉంది. ఈ సంస్కరణల ద్వారా లబ్ది పొంది కోట్లు గడించిన ఓ తరగతి ఉనికిలోకి వచ్చింది. ఈ తరగతి తన ప్రయోజనాలు కాపాడుకోవాలంటే ఇవే సంస్కరణలు కొనసాగాలన్న వాస్తవాన్ని అర్థం చేసుకుంది. అందుకే సాంప్రదాయక రాజకీయాల స్థానంలో ధన రాజకీయాలు, సాంప్రదాయ రాజకీయ నాయకుల స్థానంలో నయా సంపన్న వర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే రాజకీయ నాయకులు తెరమీదకు వచ్చారు. గత మూడు దశాబ్దాలుగా చట్టసభలకు ఎన్నికైన వారి ఆర్థిక స్థితిగతుల్లో వచ్చిన మార్పులే దీనికి ఉదాహరణ. నాల్గో లోక్‌సభ నుంచి ఎనిమిదో లోక్‌సభ వరకు ఒక్కో ఎన్నికల్లో అయిన ఖర్చు సుమారు 100 కోట్లు. రాజీవ్‌ గాంధీ ఎన్నికైన తొలిసారి మొత్తం అన్ని పార్టీల ఎన్నికల ఖర్చు తొలిసారి 500 కోట్లకు చేరింది. 2004లో జరిగిన ఎన్నికల్లో సుమారు వెయ్యి కోట్ల రూపాయల ఖర్చు అయినట్టు అధికారిక అంచనాలున్నాయి. ఈ ప్రజా ప్రాతినిధ్యంలో వచ్చిన ఈ మార్పులు 2014 ఎన్నికలతో కొత్త మలుపు తిరిగాయి. ఈ ఎన్నికల్లో దాదాపు మూడున్నర వేల కోట్లుకు ఎన్నికల ఖర్చు పెరిగింది. 2019 ఎన్నికలు ఆ కొత్త దారిలో మరింత వేగంగా ప్రయాణం సాగిస్తున్నాయి. ఫలితమే భారతదేశంలో ఎన్నికల్లో అయ్యే ఖర్చు అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికల ఖర్చు కన్నా ఎక్కువగావటం. బూర్జువా రాజకీయ పార్టీలు కార్పొరేట్‌ వర్గాల చేతుల్లోకి ఎలా చిక్కుకున్నాయో అసోషియేషన్‌ ఫర్‌ డెమొక్రటిక్‌ రిఫార్మ్స్‌ సంస్థ తన నివేదికలో చక్కగా వర్ణించింది. 2017, 2018లోనే కంపెనీలు రాజకీయ పార్టీలకు ఇచ్చే చందాలు దాదాపు ఐదు వందల కోట్లకు పెరిగాయని ఈ సంస్థ అంచనా వేసింది. ఇందులో 400కోట్లు బీజేపీ ఖాతాలో జమ అయితే, కాంగ్రెస్‌ ఖాతాలో కేవలం 19కోట్లు మాత్రమే జమ అయ్యాయి. ఈ వివరాలన్నీ ఎడిఆర్‌ సంస్థ ఎన్నికల సంఘం నుంచి సేకరించి విశ్లేషించిన వివరాలే.

బ్లూమ్‌బర్గ్‌ క్వింట్‌ పరిశోధన వివరాల ప్రకారం ఎన్నికలకు వెళ్లబోయే ముందు బీజేపీ ఖజానాలో రూ.1030 కోట్లు ఉన్నాయి. కాంగ్రెస్‌ ఖజానాలో రూ.200కోట్లు ఉన్నాయి. బీఎస్పీ ఖజానాలో రూ.51.7 కోట్లు. ఇందులో భారతి ఎంటర్‌ప్రైజెస్‌ (ఎయిర్‌ టెల్‌ యజమానులు) ఒక్కటే రూ.154 కోట్లు జమ చేసింది. ఇంత పెద్దమొత్తంలో విరాళాలు రావటానికి ఏకైక కారణం రాజకీయ పార్టీలకు విరాళాలు ఇచ్చేందుకు ఇప్పటి వరకు ఉన్న నిబంధనలను బీజేపీ సరళించటమే. ఇప్పటికి ఏ రాజకీయ పార్టీకి ఏ కంపెనీన్ని నిధులు ఇచ్చిందో తెలుసుకునే అవకాశం ఉండేది. కానీ బీజేపీ ఆమోదించిన బాండ్ల పద్ధతిలో ఈ విషయాలు బహిరంగంగా తెలుసుకోవటానికి అవకాశం లేదు. గతంలో రాజకీయ పార్టీల పద్దు కింద ఇచ్చిన చందాలకు ఆదాయపు పన్ను మినహాయింపు ఉండేది. ఏ కంపెనీ అయినా తన లాభాల్లో ఏడున్నర శాతానికి మించి రాజకీయ పార్టీలకు చందాలు ఇవ్వటానికి అవకాశం లేదు. బీజేపీ ప్రభుత్వ ఆమోదించిన సంస్కరణలు ఈ పరిమితిని రద్దు చేశాయి. అంటే ఏ కంపెనీ ఎంత మొత్తమైనా ఏ పార్టీకైనా చందాగా ఇచ్చేయొచ్చు.
2017 ద్రవ్య బిల్లులో ఎన్నికల బాండ్ల పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టింది బీజేపీ ప్రభుత్వం. అంటే రాజకీయ పార్టీలు వెయ్యి, పది వేలు, లక్ష, పది లక్షలు, కోటి రూపాయల చొప్పున బాండ్లు జారీ చేయవచ్చు. ఆ బాండ్లను వ్యక్తులు గానీ, కంపెనీలు గానీ కొనుగోలు చేయవచ్చు. అలా అమ్ముడైన బాండ్లను పార్టీలు సొమ్ము చేసుకోవచ్చు. అయితే ఇవన్నీ కేవలం భారతీయ స్టేట్‌ బ్యాంకు ఖాతాల ద్వారానే జరగాలి అన్న షరతు ఉంది. అయితే బాండ్ల కొనుగోలుదార్ల గురించిన వివరాలు బ్యాంకులుగానీ కంపెనీలు గానీ బహిర్గతం చేయాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ పద్ధతి పార్టీలకు ఉన్న ప్రజా ప్రాతినిధ్య స్వభావాన్ని పూర్తిగా తెరమరుగు చేస్తోంది. కొత్త పద్ధతిలో రాజకీయ పార్టీలు కంపెనీలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తే రాజకీయాలు చేయగలవు లేదంటే ప్రజా ప్రాతినిధ్య రాజకీయాలు చేయటం ఆర్థికంగా భారంతో కూడుకున్న పని అని నిర్ధారణ అవుతుంది.

2014 ఎన్నికల్లో గెలుపొందిన 342మంది అభ్యర్థులకు జాతీయ పార్టీలు 7559.82 లక్షల ఖర్చు భరించాయి. అంటే సగటున ఒక్కో అభ్యర్ధికి జాతీయ పార్టీలు పాతిక లక్షల వరకు ఖర్చును భరించాయి. అప్పట్లో బీజేపీ వద్ద అంత సొమ్ము లేదు. మరి ఇప్పుడు వెయ్యి కోట్లకు పైగా సిద్ధంగా ఉన్న రొక్కం బీజేపీ చేతుల్లో మూలుగుతోంది. పత్రికల్లో వస్తున్న వార్తల ప్రకారం వంద సీట్లు మిత్ర పక్షాలకు వదిలినా బీజేపీ400 సీట్లకు పోటీ చేస్తుంది అనుకుందాం. ఆ లెక్కన బీజేపీ ఒక్కో అభ్యర్ధికి రూ.2కోట్లకు వరకు ఖర్చు భరించగలదు. ఇందులో మోడీ, అమిత్‌షా పర్యటనల ఖర్చు, ఇతర కేంద్ర కార్యాలయం ఖర్చు తీసేసినా ఒక్కో అభ్యర్థికి కోటి రూపాయల వరకు భరించే అవకాశం ఉంది. కానీ 2019 ఎన్నికల్లో ఒక్కో అభ్యర్ధి 70లక్షల కంటే మించి ఖర్చు పెట్టకూడదు అని ఎన్నికల ప్రవర్తన నియమావళి చెప్తోంది.
ఈ వివరాలు పరిశీలిస్తే మూడు ముఖ్యమైన నిర్ధారణలకు రావచ్చు. రాజకీయ పార్టీలకు చందాలు ఇచ్చే పద్ధతుల్లో వచ్చిన మార్పుల వల్ల ప్రధానంగా లబ్ది పొందింది బీజేపీ. అందుకే ఈ పద్ధతిపై ఎన్నికల సంఘం మొదలు సుప్రీం కోర్టు వరకు అందరూ అభ్యంతరం చెప్పినా సవరించటానికి పూనుకోలేదు. ఇప్పుడున్న ఎన్నికల ప్రవర్తనా నియమావళితో నిజమైన ప్రజా సమస్యల ఆధారంగా పని చేసే వామపక్షాలు ఎన్నికల్లో పొటీ చేయటం, గెలిచి ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహించటం అత్యంత భారతమైన పనిగా మారుతోంది. ఒకవైపున ఆర్థిక రంగంలో వస్తున్న మార్పులకు అనుగుణంగా ఎన్నికల ప్రవర్తన నియమావళిలో మార్పులు తేకపోతే ధనం పాత్రను నిలువరించలేకపోతే రాజకీయ పార్టీలు ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహించటం కంటే కంపెనీలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే పార్టీలుగా మారతాయి. భారతీయ ప్రజాస్వామ్యం ప్రాతినిధ్య స్వభావాన్ని కోల్పోయే ప్రమాదం ముంచుకొస్తోంది.
- చైతన్య

 

 

Mar 22,2019

 http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/782502

కాపలా మాని కథలు చెపుతున్న చౌకీదార్‌!

చారువాలాతో మొదలైన ప్రయాణం ఈ ఐదేండ్లల్లో చౌకీదార్‌ వరకు వచ్చింది. 2014 ఎన్నికల్లో ఒక చారువాలాగా జీవితం ప్రారంభించి ప్రధాని పదవికి పోటీ పడగలుగుతున్నాను అన్నది మోడీ ప్రచారంలో కీలక అంశంగా ఉండేది. 2014 ఎన్నికల సందర్భంగా చారు కొట్టు దగ్గర చర్చ (చారు పే చర్చ) ఓ విన్నూత్న ఎన్నికల ప్రచార రూపంగా ముందుకు తెచ్చారు. ఈ చర్చలో ఆరెస్సెస్‌, బీజేపీ కార్యకర్తలు దేశంలో పెరుగుతున్న అవినీతి, నిరుద్యోగం, ధరల పెరుగుదల, మహిళలపై అత్యాచారాలు, పతనమవుతున్న రూపాయి, ఆర్థిక వ్యవస్థ వంటి అనేక అంశాలు చర్చకు పెట్టారు. ఎన్నికలయ్యాయి. ఓట్లు దండుకున్నారు. గద్దె నెక్కారు. చారు దుకాణం దారులను మర్చిపోయారు.
ఈ ఐదేండ్లల్లో పాల ధర ప్రభుత్వ లెక్కల్లోనే 60పాయింట్లు పెరిగింది. పాలబూత్‌లో లీటర్‌ పాకెట్‌ ధర 2014లో మోడీ అధికారానికి వచ్చే నాటికి రూ.36గా ఉంటే 2019 మార్చి 20 నాటికి రూ.42కు పెరిగింది. అంటే ఈ ఐదేండ్లలో పాల ధర 16శాతం పెరిగింది. 2014 జూన్‌లో టీ పొడి కిలో రూ.150 ఉంటే, 2019 ఫిబ్రవరి నాటికి రూ.180కు పెరిగింది. అంటే 20శాతం. ఆ మేరకు టీ దుకాణం యజమానుల ఆదాయాలు పడిపోతున్నాయి. చారువాలాలు ప్రధాని కావాలని ఆశపడటం అటుంచి పిల్లలను బడిలోకి పంపించేంత ఆదాయం కూడా సంపాదించలేని పరిస్థితి. బహుశా ఈ కారణంగానే నేమో 2019 ఎన్నికల్లో చారువాలాలను వదిలేసి మోడీ కొత్తగా చౌకీదార్‌ అవతారమెత్తాడు.
మార్చి 20న దాదాపు పాతిక లక్షలమంది చౌకీదార్లుతో ప్రధాని మోడీ పెద్ద మనసు చేసుకుని మాట్లాడినట్టు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. సామాజిక మాధ్యమాల్లో దీనికి సంబంధించిన ఓ 22నిముషాల వాయిస్‌ క్లిప్‌ కూడా విడుదలయ్యింది. ఈ 22నిముషాల్లో కేవలం ఉత్తరప్రదేశ్‌, ఒడిస్సా, ఏపీల నుంచి ముగ్గురు మాత్రమే ప్రధానితో ఫోన్‌లో మాట్లాడగలిగారు. ఈ కసరత్తు ఏ ప్రమాణాల ప్రకారం చూసుకున్నా ఆహౌరాత్రులు కష్టపడుతున్న చౌకీదార్‌ల సమస్యలు తెలుసుకుని వారిని సమాధానపర్చేందుకు కాదు అన్నది స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ప్రధానితో ముచ్చటించిన ముగ్గురు గూర్ఖాలు కూడా తమ సర్వీస్‌ కండిషన్స్‌ గురించో, నామమాత్రంగా ఉన్న వేతనాల గురించో లేక నివాస ప్రాంత సమస్యల గురించో మాట్లాడనే లేదు. ఉత్తరప్రదేశ్‌ నుంచి మాట్లాడిన ఓ మహిళ మీది తెనాలి మాది తెనాలి అన్నట్టు మీరు గూర్ఖాయే నేను గూర్ఖాయే. ప్రతిపక్షాల రాజకీయ ప్రచారంతో అవమానాల పాలవుతున్నామని చెప్పారు. ఒడిస్సా నుంచి మాట్లాడిన మరో వ్యక్తి పుల్వామా దాడికి పాల్పడిన పాకిస్థాన్‌కు మోడీ తిరుగులేని సమాధానం ఇచ్చారని ప్రశంసించటానికి పరిమితమయ్యారు. చివరిగా శ్రీకాకుళం నుంచి మాట్లాడిన వ్యక్తి రానున్న ఎన్నికల్లో మోడీ ఢంకా భజాయించి గెలుస్తారని, ఆందోళన పడొద్దని సముదాయించారు. ఈ 22నిముషాల పాటు ఒకవైపున మాట్లాడుతున్న మోడీని చూపిస్తూ మరో వైపున వివిధ ప్రాంతాల్లో యూనిఫారాలు ధరించిన గూర్ఖాల చిత్రాలు ప్రదర్శించారు.

ఈ ఉపన్యాసంలో తాను ఐదేండ్లుగా దేశానికి కాపలా కాస్తున్నానని చెప్పుకున్నారు. తనలాగే మిగిలిన చౌకీదార్లంతా ఉగ్రవాదం మొదలు స్వచ్ఛభారత్‌ వరకు అన్ని పనుల్లో దేశానికి రక్షణ కల్పిస్తున్నారని చెప్పటం విడ్డూరంగా ఉంది. ఉగ్రవాదంనుంచి దేశాన్ని చౌకీదార్లు కాపాడుతున్నారని చెప్పటం కన్నా ప్రాణత్యాగాలు చేస్తున్న సైన్యాన్ని అవమానించటం మరోటి ఏముంది? నిజంగా మోడీ దుడ్డు కర్ర పట్టుకుని సరిహద్దుల్లో కాపలా కాస్తుంటే నీరవ్‌ మోడీ దేశం వదిలి ఎందుకు పారిపోయినట్టు? విజరుమాల్యా లండన్‌లో కేళీవిలాసాల్లో ఎలా మునిగి తేలుతున్నట్టు? బ్యాంకులకు రూ.37వేల కోట్లు ఎగ్గొట్టిన అనిల్‌ అంబానీ జైల్లో కూర్చోకుండా దర్జాగా ఎలా వ్యాపారాలు చేసుకుంటున్నట్టు? చౌకీదార్‌ మోడీ కండ్లు గప్పి దాదాపు రూ.18 లక్షల కోట్లు రుణాలు తీసుకున్న పెద్ద పెద్ద బాబులు దర్జాగా ఎలా బతగ్గలుగుతున్నారు.
స్వయంగా తనే కాపలా కాస్తుంటే నరేంద్ర ధబోల్కర్‌, గోవింద పన్సారే, గౌరీ లంకేశ్‌లను పట్టపగలే ఎలా కాల్చి చంపారో, కాల్చి చంపిన హిందూ జనజాగృతి సంస్థకు చెందిన ముద్దాయిలు ఇంకా ఎందుకు అరెస్టు కాలేదో ప్రధాన చౌకీదార్‌ వివరించాలి. చౌకీదార్‌ పాలనలో విద్వేష హత్యలు గత 70ఏండ్లల్లో లేనంతగా పెరిగాయి. ఉనాలో పట్టపగలే దళితులను లారీకి కట్టి విరగబాదుతూ వీడియోలు తీసుకున్న ఆరెస్సెస్‌ కార్యకర్తలు యదేచ్ఛగా తిరుగుతూనే ఉన్నారు. తాజాగా పుల్వామా దాడి తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా వివిధ ప్రాంతాల్లో కాశ్మీరీ యువతపై బరితెగించి దాడులకు దిగిన కాషాయధారులపై కనీసం ప్రాధమిక దర్యాప్తు నివేదిక కూడా దాఖలు కాలేదు. బీజేపీ చౌకీదారీతనం ఎంతగా దిగజారిందంటే ఉత్తరప్రదేశ్‌లో యోగి ఆదిత్యనాథ్‌ అధాకారానికి వచ్చాక రాష్ట్రంలో బీజేపీ నాయకులు, కార్యకర్త లందరి మీద ఉన్న కేసులు రద్దు చేస్తూ ఏకంగా చట్టాన్నే ఆమోదించారు. ఇవన్నీ పరిశీలించినప్పుడు మరి చౌకీదార్‌ మోడీ ఎవరికి కాపలాగాస్తున్నారో దేశానికి తేటతెల్లంగా కనపడుతున్నది.

చౌకీదారు పహరాలోనే దేశంలో ముస్లిం మైనారిటీలు, హేతువాదులు, రాజకీయ ప్రత్యర్థుల మీద దాడులు పెద్దఎత్తున పెరిగాయి. మహిళల మీద జరుగుతున్న అత్యాచారాల మీద ఎటువంటి దర్యాప్తు లేదా చర్యలు లేవు. ప్రత్యేకించి మూక హత్యలు ప్రభుత్వ వ్యతిరేకులను అణచివేయడమే సంఘపరివార్‌ వ్యూహంగా మారింది. అయినా ప్రధాన చౌకీదార్‌ నోటి నుంచి ఈ దాడులను ఖండిస్తూ పల్లెత్తు మాట రాలేదు. ఈ మూక హత్యలపై కేసులు నమోదు కాలేదు. అయినా నేను జాగ్రత్తగా కాపలా కాస్తున్నాను అని ప్రధాని మోడీ చెప్పుకోవటానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. ప్రత్యేకించి ఈ ఐదేండ్లల్లో వివిధ రాష్ట్రాల్లో 63చోట్ల గో సంరక్షణ పేరుతో అల్ప సంఖ్యాక వర్గాలకు లక్ష్యంగా చేసుకుని దాడులు జరిగాయి. ఈ దాడులు అంతర్జాతీయంగా దేశ ప్రతిష్టను దిగజార్చాయి. అయినా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, మన చౌకీదారుకు చీమ కుట్టినట్టు కూడా లేదు. తన పాలనలో బహుచక్కగా పహరా కాస్తున్నానని కాపలదారుల గుంపులో చేరానని ఆత్మ వంచనకు పాల్పడ్డారు మోడీ. ఇటువంటి గారడీలు చూసి మోసపోవద్దని మోడీచేత కాళ్లు కడిగించుకున్న ఐదుగురు పారిశుధ్య కార్మికులు ఈ మధ్య ఓ ఇంటర్వూ ఇచ్చారు. ప్రధాని కట్టుదిట్టమైన చలవ గదిలో పూర్తి భద్రతల మధ్య ఐదుగురు పారిశుధ్య కార్మికులను కూర్చో బెట్టి వెండి పళ్లాల్లో వాళ్ల కాళ్లు పెట్టించి రాగి చెంబుతో కార్మికుల కాళ్లు కడిగారు. ఇదంతా ఐదు నిమిషాల్లో పూర్తి అయ్యింది. కనీసం చౌకీదార్లతో అయినా 22నిముషాలు ముచ్చటించారు కానీ పారిశుధ్య కార్మికులకు ఆ ముచ్చట కూడా దక్కలేదు. కాళ్లు కడిగించుకుని బయటకు వచ్చిన పారిశుధ్య కార్మికులు ఇలా ఆయన ఎందుకు కాళ్లు కడిగారో తెలీదు కానీ దీనివల్ల ఒరిగిందేమీ లేదని స్పష్టం చేశారు. పారిశుధ్య కార్మికులకు ప్రభుత్వం నిజంగా గుర్తింపు గౌరవం ఇవ్వదల్చుకుంటే ఇలా కాళ్లా వేళ్లా పడాల్సిన పని లేదని, తమకు ఉద్యోగ భద్రత కల్పించి కాంట్రాక్టర్ల వేధింపుల నుంచి విముక్తి కల్పిస్తే చాలని మొత్తుకున్నారు. ఈ టక్కుటమార గారడీ విద్యలన్నీ చూశాక చిన్నప్పుడు విన్న ఓ కథ గుర్తుకొస్తోంది.

ఓ యజమాని దేహదారుఢ్యం కలిగిన ఓ వ్యక్తిని రాత్రి కాపలాకు కుదుర్చుకుంటారు. రోజూ ఈ కాపలదారుడు యజమానికి ఆసక్తికరమైన కథలు వినిపిస్తూ ఉండేవాడు. ఇదే అదనుగా భావించిన దొంగలు తమ పని తాము పూర్తి చేసుకున్నారు జయప్రదంగా. ఈ విషయం గమనించిన యజమాని నెలకాగానే కాపలాదారుకు రెట్టింపు జీతం ఇచ్చి మరునాటి నుంచీ రావద్దని ఉద్యోగం నుంచి పీకేశాడు. కారణం ఏమిటని అడిగితే కాపలాకు పెట్టుకున్నాను కానీ కథలు చెప్పటానికి కాదని యజమాని గద్దించాడట. మరి ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజలే యజమానులు. వారు వేసే ఓటే ప్రజా ప్రతినిధులకు ఐదేండ్ల పాటు జీతం ఇచ్చే తాళం చెవి. ఈ గారడీ విద్యతో కథలు చెప్పి ప్రజ లను మోసగిస్తున్న నయా కాపలాదారులను కూడా సాగనంపాల్సిన సమయం దగ్గర పడింది.
- ప్రశాంత్‌

 Mar 25,2019

http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/783627

ఏది భారత జాతీయత ?

దేశంలో గత కొంత కాలంగా జాతీయత పేరు మీద కుహనా జాతీయవాదం వెర్రితలలు వేస్తోంది. ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత భావజాలాన్ని వ్యతిరేకించే వారు, ప్రశ్నించేవారు దేశ ద్రోహులుగా ముద్రించబడుతున్నారు. దేశ సామాజిక ఆర్థిక రాజకీయ వ్యవస్థలను ప్రభావితం చేస్తున్న అంశాల పట్ల ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత నిపుణులు, మేధావుల అభిప్రాయాలకు భిన్నంగా స్వతంత్ర అభిప్రాయాలు కలిగి ఉండటం రాజద్రోహంగా మారిపోయింది. ఈ పరిణామాలన్నింటి వెనక దండలో దారంలాగా కొనసాగుతున్న అంశం జాతీయత గురించిన చర్చ. పాలక వర్గాల అభిప్రాయాలే సర్వసాధారణంగా ప్రజాభిప్రాయాలుగా చెలామణీ అవుతాయన్న మార్క్స్‌ సూత్రీకరణ తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో మరింత కొట్టొచ్చినట్టు కనిపిస్తోంది. ప్రాయోజిత ప్రసార మాధ్యమాలు (ఎంబెడెడ్‌ జర్నలిజం) ఏకశిలా సదృశమైన ఉన్మత్త హిందూత్వమే నిజమైన జాతీయత అని నమ్మించ చూస్తున్నాయి. సమ్మిళిత సాంస్కృతిక సామాజిక పునాదులు కలిగిన భారతీయతకు ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రచారంలో పెడుతున్నాయి.
నిజానికి భారతీయ జాతీయత అంటే ఏమిటన్న విషయాన్ని నిర్ధారించే కోణంలో చారిత్రక పరిశోధనలు లేకపోవటంతో పాచిపళ్ల దాసుడు పాడిందే పాటగా మారింది. ఈ కాలంలో ఉన్మత్త హిందూత్వ శక్తులు రాజ్యాంగ పునాదులుపై సాగిస్తున్న విధ్వంసక దాడికి మరింత పదును పెట్టిన సందర్భంగా తాజాగా భారత జాతీయ అన్న భావనపై సాగుతున్న దాడిని చెప్పుకోవచ్చు. ఈ నేపథ్యంలో భారతీయత గురించి ప్రజాతంత్ర రాజ్యాంగం అందించిన అవగాహనకు నియంతృత్వ ధోరణులకు నిలువెత్తు నిదర్శనం అయిన ఆరెస్సెస్‌ ముందుకు తెస్తున్న అవగాహనకు మధ్య ఉన్న విభజన రేఖను అర్థం చేసుకోలేకపోతే మరో తరం మతోన్మాదులు ప్రేరేపించే భావోద్వేగాలకు బలికాక తప్పని పరిస్థితి కనిపిస్తుంది.

చారిత్రక పరిశీలన కోణం నుండి చూసినపుడు ఆధునిక ప్రపంచ చరిత్ర, ఆధునిక జాతీయ రాజ్యాల చరిత్ర, పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ దాని పరిణామ చరిత్ర విడదీయ రానంతగా ఒకదానితో ఒకటి పెనవేసుకుపోయాయి. చారిత్రక పరిణామ క్రమంలో దేశం ప్రాథమికంగా భౌగోళిక యూనిట్‌గా మొదలవుతుంది. వివిధ భౌగోళిక ప్రాంతాల మధ్య నిర్దిష్టంగా స్పష్టంగా గుర్తించగలిగిన సంస్కృతి, ఆచార వ్యవహారాలూ భాషలూ ఇతర ప్రమాణాలుగా ఉంటాయి. అందువల్లనే ఉన్నత పాఠశాల స్థాయిలో రాజ్యం గురించిన పరిచయ పాఠ్యాంశాల్లో రాజ్యానికి ఉండాల్సిన ప్రాథమిక లక్షణాలు - ప్రభుత్వం, భాష, ప్రజలు, నిర్దిష్టమైన సరిహద్దులు - అని నిర్వచించారే తప్ప మరే ప్రమాణం గురించీ ప్రస్తావించలేదు. అదేవిధంగా సాంఘిక శాస్త్రాల అధ్యయనంలో ప్రభుత్వాలు (ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహిస్తున్న వారి) అనుసరించే విధి విధానాలు పద్ధతులు ప్రాతిపదికన రాజ్యాలను నాల్గు తరగతులుగా విభజించారు. అవి కూడా నియంతృత్వ రాజ్య వ్యవస్థలు, పోలీసు రాజ్యం, సంక్షేమ రాజ్య, సోషలిస్టు రాజ్య వ్యవస్థలుగా చెప్పుకుంటున్నాము. వీటిలో ఎక్కడా రాజ్య వ్యవస్థలను మతాల ప్రాతిపదికన, సంకుచిత లక్ష్యాల కోసం రూపొందించిన నిర్వచనాల ప్రాతిపదికన నిర్వచించలేదు. 19వ శతాబ్దం ముగింపు నాటికి లౌకిక నిర్వచనం ప్రకారమే జాతీయతను నిర్దారించటం ప్రమాణంగా ఉంది. పాశ్చాత్య దేశాలన్నీ పైన చెప్పిన నాలుగు లక్షణాల ప్రాతిపదికనే సరిహద్దులు విభజితం అయినట్టు యూరోపియన్‌ దేశాల చరిత్ర మనకు విదితం చేస్తుంది.

యూరోపియన్‌ జాతీయవాదం పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ విస్తరణతో పాటు సంఘటితం అవుతూ వచ్చింది. దేశంలో ఉన్న అంతర్గత శతృవును గుర్తించి వారిని అస్థిత్వపరంగా రాజకీయంగా సైద్ధాంతికంగా ఒంటరిపాటు చేసే క్రమంలో యూరోపియన్‌ జాతీయత క్రోడీకరించబడింది. ఈ క్రమంలోనే పెట్టుబడిదారీ దేశాలు తమ మార్కెట్‌ అవసరాలు తీర్చుకునే నేపథ్యంలో వలసవాదాన్ని ఆశ్రయించటంతో జాతీయతకు సరికొత్త వ్యాఖ్యానం తెరమీదకు వచ్చింది. వర్ధమాన దేశాల్లో తెరమీదకు వచ్చిన జాతీయభావాలు బాహ్య శతృవుకు వ్యతిరేకంగా అంతర్గతంగా వైవిధ్య భరితమైన ప్రజా సమూహాలను ఏకం చేసే క్రమంలో ముందుకొచ్చిన జాతీయత. ఈ విధంగా చూసినపుడు యూరోపియన్‌ జాతీయ నిర్దిష్ట వర్గాలను, సామాజిక తరగతులను, మత విశ్వాసాలను వెలివేసింది (ఎక్స్‌క్లూజివ్‌) జాతీయత కాగా వర్ధమాన దేశాల జాతీయత సకల సామాజిక తరగతులు, మత విశ్వాసాలు, వర్గాలను సంలీనం చేసుకునే (ఇన్‌క్లూజివ్‌) జాతీయత అన్న ప్రాథమిక వ్యత్యాసాన్ని అర్థం చేసుకోవాల్సి ఉంది. యూరోపియన్‌ దేశాల్లో పెల్లుబుకిన జాతీయత ఆయా దేశాలను పదేపదే విచ్ఛిన్నం చేస్తూ పునరేకీకరణ గావిస్తూ షుమారు రెండు వందల ఏండ్ల రక్తసిక్త యూరప్‌కు తెరతీసింది. దీనికి భిన్నంగా వర్ధమాన దేశాల్లో సంఘటితమైన జాతీయత సుమారు వందేండ్ల వర్తమాన చరిత్రలో శాంతియుత సహజీవనానికి పునాదులు వేసింది. ఆధునిక ప్రపంచ చరిత్రలో ఇంత దీర్ఘకాలం వర్థమాన దేశాల్లో అంతర్గత శాంతియుత పరిస్థితులు కొనసాగటం ఇదే ప్రథమమం అని చెప్పటం అతిశయోక్తి కాదు.

భారత రాజ్యాంగం, భారత జాతీయత రెండూ స్వాతంత్య్రోద్యమ పోరాట నేపథ్యంలో రాటుదేలిన వైవిధ్య భరితమైన రాజకీయ సామాజిక మేధోమధనం ఫలితం. యూరోపియన్‌ జాతీయత సంఘటితమయ్యే క్రమంలో పాలకవర్గాలు, మార్కెట్‌ కీలక పాత్ర పోషిస్తే భారత జాతీయ సంఘటితం కావటంలో ప్రజలు, ప్రజా పోరాటాలు, ప్రత్యేకించి పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ అంశంగా మారిన వలసవాదానికి వ్యతిరేకంగా వెల్లువెత్తిన ప్రజా పోరాటాలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఈ ప్రజా పోరాటాలు దేశ రాజకీయ వ్యవస్థ ముందు ఉంచిన ఆశలు, ఆశయాలు, లక్ష్యాల సాధనతో పాటు యూరోపియన్‌ తరహా జాతీయతకు భిన్నంగా విలక్షణమైన సమ్మిళితమైన భారత జాతీయతను పాలకవర్గాలు అంగీకరించాల్సిన పరిస్థితి కల్పించింది. భారత రాజ్యాంగం కొన్ని మౌలిక విషయాలను ప్రత్యేకించి నిర్వచించకుండా వదిలేసింది. జాతీయత అంటే ఏమిటి? ఇండియా దట్‌ ఈజ్‌ భారత్‌ అన్న పదబంధం అటువంటి మౌలిక విషయాల్లో ఒకటి. అంతమాత్రాన రాజ్యాంగ పరిషత్‌ ఈ అంశాలను తడమలేదు అనుకుంటే పొరపాటు. అప్పటికే సర్వాంగీకృత అభిప్రాయాలను వ్యక్తీకరించేవిగా ఈ పదబంధాలు ఉన్నందున వాటి గురించి ప్రత్యేకంగా చర్చించలేదు. కానీ వాటిని విపులీకరిస్తూ వివిధ అధికరణాల్లో ప్రస్తావనలు వదిలారు.
భారత భూభాగంపై జన్మించి నివశిస్తున్న పౌరులందరు భారతీయులే అని పౌరసత్వాన్ని ధృవీకరించింది. తద్వారా భారత జాతీయత భారత దేశంలో నివశించే వారందరి ఉమ్మడి జాతీయత పర్యవసానం అని చెప్పకనే చెప్పింది. అంతేకాదు. దేశంలో నివసిస్తున్న వైవిధ్యభరితమైన సామాజిక ఆర్థిక తరగతులు, మత విశ్వాసాలకు చెందిన వారిని గుర్తించటమే కాక వారి అస్థిత్వాన్ని రాజ్యాంగం అంగీకరించింది. అందువల్లనే అటువంటి బలహీనులైన తరగతులందరికీ అవసరమైన రక్షణలు కూడా కల్పించాలని, స్వాతంత్య్రోద్యమ పర్యవసానంగా సంఘటితమైన భారత జాతీయతను కాపాడుకోవాలంటే స్వాతంత్య్రోద్యమంలో పాల్గొన్న అన్ని తరగతుల ప్రజల మనోభావాలు, ఆశలు, ఆశయాలు నెరవేర్చుకునేందుకు రాజ్యాంగం ద్వారా కనీస హామీ ఇవ్వాలని రాజ్యాంగ పరిషత్‌ నిర్ణయించింది. అందువల్ల భారత రాజ్యాంగంలో ప్రస్తావన లేని కోణాలు భారత జాతీయతలోనూ లేవు. స్వతంత్ర భారతదేశం ఎన్నో వేర్పాటువాద ఉద్యమాలను తట్టుకుని అధిగమించి జాతీయ సమైక్యతా సమగ్రతలను కాపాడుకుంటూ తన ఉనికిని కొనసాగించుకుంటూ వచ్చింది. రాజ్యాంగం ఆరెస్సెస్‌ కోరుకుంటున్న మనువాద వ్యవస్థ, కుల వ్యవస్థను తిరుగులేని విధంగా దెబ్బ తీసింది.

కుల వ్యత్యాసాలు, మత విశ్వాసాలతో నిమిత్తం లేకుండా రాజ్యంగం భారతదేశంలో జన్మించిన వారందరికీ సమాన హక్కులు, అవకాశాలు, ఓటింగ్‌ హక్కులు ప్రసాదించింది. ఇటువంటి పరిమిత ప్రజాప్రాతినిధ్య వ్యవస్థ స్థానంలో సార్వత్రిక ఓటుహక్కును మొదటిగా అందరికీ అందించింది ఫ్రెంచి విప్లవం. ఈ విప్లవం స్ఫూర్తిగా నాటి వలస దేశాలన్నింటిలోనూ ఈ నినాదం పోరాట నినాదంగా మారింది. ఫ్రాన్స్‌, అమెరికా వంటి దేశాల్లో సార్వత్రిక ఓటు హక్కు 1960 దశకం నాటికి గానీ చట్టబద్ధం కాని పరిస్థితుల్లో భారత రాజ్యాంగం 1947 నాటికే సార్వత్రిక ఓటు హక్కును రాజ్యాంగ బద్ధం చేసింది. ఈ విధంగా సార్వత్రిక ఓటు హక్కు ఇవ్వటాన్ని నాడే ఆరెస్సెస్‌ వ్యతిరేకించింది. కుల మత ప్రాంత విద్వేషాలతో దేశాన్ని రక్తసిక్తం చేసే మనువాద సంస్కృతినే జాతీయతగా దేశం మీద రుద్దేందుకు శతాబ్ద కాలం నుంచీ ప్రయత్నిస్తూనే ఉంది.
అటువంటి సంఘపరివారం స్వదేశీ ముసుగులో భారతదేశాన్ని యూరోపియన్‌ దేశాల తరహాలో ఉన్మాదపూరిత జాతీయతవైపు నెడుతున్న వాస్తవాన్ని గత ఐదేండ్లలో జరిగిన పరిణామాలు రుజువు చేస్తున్నాయి. దేశీయంగా రూపొందిన జాతీయత పునాదులు సంఘపరివారానికి అక్కర్లేదు. విదేశీ నమూనాలో ఉన్న ఉన్మాద భరిత జాతీయతే దానికి ముద్దు. అందుకే సమీకృత, ప్రజాతంత్ర భారత జాతీయతను కాపాడేందుకు కంకణ బద్ధులైన వారంతా ఈ ఎన్నికల్లో ఉన్మాద జాతీయవాదానికి ప్రతినిధులుగా ఉన్న బీజేపీ, దాని మిత్రులను ఓడించటం జాతీయ కర్తవ్యంగా ఎంచుకోవాలి.
 

 

Mar 26,2019 

http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/783962

ఏది భారత జాతీయత ?

మెజారిటీ హిందూత్వమే భారతీయ జాతీయత అన్న తప్పుడు ప్రచారాన్ని తిప్పి కొట్టాలంటే స్వాతంత్య్రోద్యమం నిజమైన ప్రజాతంత్ర ఉద్యమంగా పరిణామం చెందిన తీరును అర్థం చేసుకోవాలి. ప్రజాతంత్రీకరణ కోణంలో చూసినపుడు భారత స్వాతంత్య్రోద్యమ పోరాట చరిత్రను మూడు భాగాలుగా విభజించవచ్చు. ఇక్కడ ప్రజాతంత్ర స్వభావాన్ని పోరాటంలో ప్రజల భాగస్వామ్యం ప్రాతిపదికగా విశ్లేషిస్తున్నాం. విస్తృత ప్రజా బాహుళ్యం భాగస్వామ్యం ఉన్న అసంఘటిత పోరాటాల దశ మొదటిది. ఈస్టిండియా కంపెనీ ప్రారంభించిన భూసంస్కరణలకు వ్యతిరేకంగా దేశవ్యాప్తంగా వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో వేర్వేరు సమయాల్లో చెలరేగిన సమరశీల పోరాటాలు, ఫకీర్ల తిరుగుబాటు నుంచి ప్రధమ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామం వరకూ ఉన్న కాలాన్ని ఈ తొలిదశగా నిర్దారించుకోవచ్చు.
                 ప్రజల భాగస్వామ్యం తక్కువగా ఉండి సంఘటిత ప్రయత్నాలు, పోరాటాలు సాగిన కాలం రెండోది. ప్రధానంగా ఈ దశ ప్రధమ స్వాతంత్య్ర సంగ్రామం తర్వాతి కాలంలో ముఖ్యంగా ఎ ఒ హ్యూమ్‌ సమన్వయ సహకారాలతో కాంగ్రెస్‌ పార్టీ ప్రారంభించింది మొదలు మహాత్మాగాంధీ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చే వరకు ఉన్న కాలాన్ని ఈ రెండో దశ కింద చూడొచ్చు. ఈ కాలంలోనే జాతీయవాదానికి సైద్ధాంతిక జవసత్వాలు చేకూర్చే ప్రయత్నం జరిగింది. రెండు మార్గాల్లో ఇది జరిగింది. ఇంగ్లాండ్‌ పార్లమెంట్‌లో సభ్యులుగా ఉన్న గ్రాండ్‌ ఓల్డ్‌ మాన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా, దాదాబాయి నౌరోజి, గోపాలకృష్ణ గోఖలే వంటి వారు ఆర్థిక కోణంలో భారతదేశం గురించిన చర్చను ముందుకు తేవడం మొదటి కృషి. కమ్యూనిస్టు కుట్రలుగా బ్రిటిష్‌ నిఘా నివేదికల్లో చోటుచేసుకున్న లాహౌర్‌, మీరట్‌, కాన్పూర్‌ కుట్ర కేసులుగా నమోదైన పోరాటాలు, ఆ సందర్భంగా జరిగిన చర్చల్లో భారత జాతీయతకు సంబంధించిన ప్రత్యామ్నాయ కోణాన్ని ముందుకు తెచ్చిన రెండో మార్గం. స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో ఈ కుట్ర కేసుల సందర్భంగా సాగిన సైద్ధాంతిక మేథోమథనం మరెన్నడూ లేదు. అప్పటికి స్వాతంత్య్రోద్య మానికి తిరుగులేని నాయకుడుగా ఉన్న కాంగ్రెస్‌ ఈ కుట్రకేసులు తెరమీదకు తెచ్చిన అంశాలను కాదనలేక క్రమంగా తన ఎజెండాలోకి తీసుకొచ్చింది. చివరి దశ సంఘటిత ప్రయత్నాలతోపాటు విశాల జనబాహుళ్యం స్వాంత్రోద్యమంలో భాగస్వాములు అయిన దశగా చెప్పుకోవచ్చు. ఇది స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో నిర్ణయాత్మక దశ. లాహౌర్‌, మీరట్‌, కాన్పూర్‌ కుట్ర కేసుల విచారణ సందర్భంగా తమ వాదనలు వినిపించిన వారు నేడు జేఎన్‌యూలో చరిత్ర విభాగంలో పరిశోధకులుగా దరఖాస్తు చేసుకుంటే ప్రవేశం తిరస్కరించగలిగే ధైర్యం నేడు ఎవ్వరికీ లేదని ప్రముఖ చరిత్రకారిణి మృదులా ముఖర్జీ తాజాగా వ్యాఖ్యానించారంటే వారి వాదనల పటిమ, శాస్త్రీయత, చారిత్రక స్థాయి ఏమిటో అర్థమవుతుంది.

                  ఈ మూడు దశల్లోనూ తనదైన పాత్ర పోషించింది నాటి కాంగ్రెస్‌ పార్టీ. చివరి రెండుదశల్లో ప్రభావవంతమైన పాత్ర పోషించింది జాతీయ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం. అందువల్లే భావసారూప్యత రీత్యా స్వాతంత్రోద్యమం తొలిదశలో జరిగిన పోరాటాల స్ఫూర్తీ కొనసాగిస్తామని భారతకమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్కిస్టు) తమ తాజాపర్చిన కార్యక్రమంలో తెలిపింది. కాంగ్రెస్‌పార్టీ తన వ్యవస్థాపక లక్ష్యాలకు కట్టుబడి ఉన్నట్టు నేటికీ చెబుతోంది. కానీ భారత స్వాతంత్య్ర పోరాటంతో కానీ, పోరాట వారసత్వంతో కానీ ఏ మాత్రం సంబంధం లేని పార్టీ నేటి బీజేపీ. దానికి మాతృక రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్‌ సంఫ్‌. స్వాతంత్య్రోద్యమ పోరాటంలో బలిదానం చేసిన అమరులను అటు నాటి కాంగ్రెస్‌ గానీ, నేటి కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం గానీ వేలసంఖ్యలో పేర్లతో సహా ప్రస్తావించే సత్తా కలిగి ఉన్నాయి. స్వాతంత్య్రోద్యమంలో త్యాగాలు చేసి బ్రిటిష్‌ జైళ్లల్లో మగ్గటం ద్వారానో, పోరాటపథంలో అసువులు బాశారనో చెప్పుకోవటానికి వీలైన పేర్లు ఆరెస్సెస్‌కు లేవు. ఆరెస్సెస్‌కు స్వాతంత్య్రోద్యమానికి ఉన్న ఏకైక లింకు వినాయక దామోదర్‌ సావర్కార్‌. ఆయన్ను పూనేలో అరెస్టు చేసి అండమాన్‌ జైలుకు పంపితే ఈ జైలు నుంచి విడుదల చేయమని బ్రిటిషోళ్ల కాళ్లా వేళ్లా పడ్డాడని ఆరెస్సెస్‌ పట్ల సానుభూతి కలిగిన చరిత్రకారులే ధృవీకరించారు. స్వాతంత్య్రం నా జన్మ హక్కు అని ప్రకటించిందుకు బాలగంగాధర తిలక్‌ను రాజద్రోహం నేరం మీద అండమాన్‌ జైలుకు పంపితే నాటి బొంబాయి నగరం నిరసనలతో స్తంభించింది. పూనేలో ప్లేగు వ్యాపించిన సందర్భంలో బ్రిటిష్‌ అధికారుల హత్యకు ప్రయత్నించినందుకు సావర్కర్‌ను అండమాన్‌ జైలుకు పంపితే ఆయన గురించి చెప్పుకునే నాధుడే కరువయ్యాడు. ఆరెస్సెస్‌ ఆద్యుల్లో ఒకరని చెప్పుకుంటున్న సావర్కర్‌కు ఉన్న నాడున్న ప్రజాదరణదీ...

                       భారత్‌లో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం ఊపిరి పోసుకోవటానికి ముందే దేశ రాజకీయ రంగస్థలంలో ఆరంగేట్రం చేసి ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌కు స్వాతంత్య్రోద్యమంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనే మాట అటుంచి స్వాతత్య్రోద్యమానికి, దాని లక్ష్యాలకు, ప్రజల ఆశలు, ఆశయాలకు పూర్తి వ్యతిరేకంగా పని చేసింది. ప్రత్యక్షంగా బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వానికి తొత్తుగా పని చేసింది. స్వాతంత్య్రోద్యమ లక్ష్యాలకు వ్యతిరేకంగా ఆరెస్సెస్‌ దాని అనుబంధ సంఘాలూ పని చేయటం ఈనాటిది కాదు. జాతీయ పతాకగా త్రివర్ణ పతాకాన్ని నాటి స్వాతంత్రోద్యమం ముక్తకంఠంతో అంగీకరించింది. అదే పతాకాన్ని స్వాతంత్య్రానంతరం అధికారికంగా జాతీయ పతాకగా దేశం అంగీకరించింది. కానీ ఈ పతాకలో వ్యవసాయాభివృద్ధికి ప్రాతినిధ్యం వహించే హరిత వర్ణం పరోక్షంగా ఇస్లాం సంస్కృతికి ప్రాతినిధ్యంవహించేదిగా ఉన్నందున త్రివర్ణపతాకాన్ని జాతీయ పతాకగా తొలగించాలని 1947లోనే ఆరెస్సెస్‌ అధికారిక పత్రిక ఆర్గనైజర్‌ డిమాండ్‌ చేసింది. రాజ్యాంగం ప్రతిపాదించిన పలు అంశాలు, అందించిన విలువలకు వ్యతిరేకంగా కుహనా వాదనలు ముందుకు తేవటం ఆరెస్సెస్‌ పుట్టుకతో నేర్చిన కుటిల విద్య. స్వాతంత్య్రానంతరం భారత సమీకృత (ఇన్‌క్లూజివ్‌) జాతీయతకు ఈశాన్య భారతంలోనూ, పంజాబ్‌లోనూ, జమ్ము కాశ్మీర్‌లోనూ తెరమీదకు వచ్చిన సమరశీల వేర్పాటువాద ఉద్యమాలు సవాలు విసిరాయి. సవాలును స్వీకరించింది జాతీయ సమైక్యత సమగ్రతల కోసం వేలాదిమంది కార్యకర్తలను ఫణంగా పెట్టి పోరాడిందీ భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ( మార్క్సిస్టు) మాత్రమే. ఈ విచ్ఛిన్నకర ఉద్యమాలు పతాక స్థాయిలో కొనసాగు తున్నపుడు, దేశాన్ని అస్థిరత్వం వైపు నెట్టిన సమయంలో నేడు భారత జాతీయత ప్రమాదపుటంచున ఉన్నది అని ఘోషిస్తున్న పార్టీ నేతలెవ్వరూ నోరెత్తలేదు. వేర్పాటువాద ఉద్యమాలను చట్టసభల్లోనూ, బయటా విధానపరంగానైనా వ్యతిరేకించలేదు. ఎందుకంటే ఆరెస్సెస్‌ కోరుకుంటున్న భారత్‌ నేటి భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాలుగా విభజితమైన భారతదేశం కాదు. 1947కు పూర్వం ఉన్న 560పైగా సంస్థానాలు, జమీందార్ల పాలనలో ఉన్నట్టుగా ఆధునిక భారతదేశం సాధ్యమైనంత చిన్నచిన్న రాష్ట్రాలుగా చీల్చాలన్నది ఆరెస్సెస్‌ ప్రతిపాదన.
(తరువాయి రేపటి సంచికలో) 

 

Mar 27,2019 

http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/784512

ఏది భారత జాతీయత?

(నిన్నటి సంచిక తరువాయి)
స్వాతంత్య్రోద్యమంలో భాగంగా ప్రజాతంత్ర జాతీయవాదానికి పునాదులు వేసిన మరో మైలురాయి భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఉద్యమాలు. యిప్పుడు చెప్పుకున్న దశల్లో చివరి దశలో తెరమీదకు వచ్చిన ఈ ఉద్యమాలు అవిభక్త బెంగాల్‌ నుంచి ఒరిస్సాను వేరు చేయటంతో ప్రారంభమై రాష్ట్రాల పునర్వవ్యవస్థీకరణ సంఘం సిఫార్సులకు అనుగుణంగా స్వతంత్ర భారతంలో భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటుతో ముగిసాయి. నాటి నుండీ నేటి వరకు కొనసాగుతున్న ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌కు గానీ, స్వాతంత్య్రానంతరం ఆరెస్సెస్‌ రాజకీయ విభాగాలుగా తెరమీదకు వచ్చిన జనసంఫ్‌ుకు గానీ, నేటి బీజేపీకి గానీ ఈ ఉద్యమాలతో ఏ మాత్రం సంబంధం లేదు. స్వాతంత్రోద్యమ పోరాటంలో మరో కీలక కోణం కూడా ఉంది. నాడు పోరాటం విదేశీ పాలకులకు వ్యతిరేకంగా సాగింది. దేశీయ ఆర్థిక వనరుల మీద వారి పెత్తనానికి వ్యతిరేకంగా సాగిన పోరాటం. జాతీయ వనరుల మీద ఈ దేశ ప్రజలందరికీ సమాన హక్కు కోసం జరిగిన పోరాటం. ఈ పోరాటంలోనే జాతీయత అన్న భావనలో ప్రజలు, వారి ఆర్థిక అవసరాలు, వనరులపై ప్రజల ఆధిపత్యం ఇమిడి ఉన్నాయి.
సమీకృత, సమ్మిళిత భారతీయ జాతీయతకు ఆర్థిక పునాదులు వేసిన స్వాతంత్య్రోద్యమ స్పూర్తిని, ఆ స్ఫూర్తిని కాగడాల పట్టి నిలిపిన మహౌన్నతుల త్యాగాలను తృణీకరిస్తూ నేటి ఆరెస్సెస్‌, బీజేపీ భక్తులు ముందుకు తీసుకొస్తున్నది కుహనా భారత జాతీయత. అంబేద్కర్‌, గాంధీ, నెహ్రూ, మౌలానా ఆజాద్‌, భగత్‌సింగ్‌ వంటి నేతల త్యాగాలతో స్ఫూర్తి పెనవేసుకుపోయింది. అందుకే ఈ స్వాతంత్య్రోద్యమ సేనానులను దూషించి, తూలనాడి, తృణీకరించి, బహిరంగంగా అవమానపరిస్తే తప్ప వారితో పాటు పెనవేసుకుపోయిన జాతీయతా భావాన్ని తప్పుపట్టడం సాధ్యం కాదు. నెహ్రూని ఏకంగా హిందూస్థాన్‌ని దోచుకున్న బందిపోటు ముఠా నాయకుడు అని బీజేపీ అధికార ప్రతినిధి సంబిత్‌ పాత్ర టీవీ చర్చలో వ్యాఖ్యానించినా మందలించిన పాపాన పోలేదు బీజేపీ నాయకత్వం. తాజాగా అరుణ్‌ జైట్లీ నెహ్రూవల్లనే భారతదేశానికి దక్కాల్సిన ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి శాశ్వత సభ్యత్వం చైనా తన్నుకుపోయిందని వ్యాఖ్యానించటం కూడా ఇందులో భాగమే.

ప్రపంచీకరణ, ఆర్థిక సంస్కరణల పేరుతో తిరిగి దేశాన్ని ఆర్థిక సామ్రాజ్యవాద శక్తులకు కుదవపెట్టేందుకు జరిగే ప్రయత్నాలను ప్రతిఘటించే ఉద్యమాలను బలహీనం చేసే కుట్రపూరిత ప్రయత్నమే భారత జాతీయత అంటే కేవలం హిందూ జాతీయత అని చెప్పడం. ఈ దేశంలో మిగిలిన సామాజిక, ధార్మిక తరగతులను దేశం నుంచి జాతీయ ఆర్థిక జీవన స్రవంతి నుంచి వెలివేస్తేనే ఇది సాధ్యమవుతుందన్నది వీరి భావన! ఈ విధంగా దేశంలో వివిధ మత విశ్వాసాలకు చెందిన వారిని, రాజకీయ ప్రత్యర్థులను, అంతర్గత ప్రత్యర్థులను దేశద్రోహులుగా ముద్ర వేసుకుంటూ పోతే చివరకు ప్రభుత్వమే దేశం, ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహిస్తున్న పార్టీయే దేశంగా మారటం, చిట్టచివరకు సదరు పార్టీనాయకుడే దేశంగా మారుతుందని నియంతృత్వాల చరిత్ర నిర్ధారిస్తుంది. ఈ క్రమంలోనే ఏకంగా మోడీ దైవాంశ సంభూతుడన్న నాటి కేంద్రమంత్రి వెంకయ్య నాయుడు వ్యాఖ్యలను గమనించవచ్చు. ఇంతకు ముందు చెప్పినట్టు ప్రభుత్వమే దేశం, ప్రభుత్వ వ్యతిరేకతే దేశ వ్యతిరేకత అని ఆరెస్సెస్‌ మందీ మార్బలం సాగిస్తున్న ప్రచారం చివరకు ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహిసుస్తన్న పార్టీయే ప్రభుత్వం అన్న స్థాయికి పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యాన్ని దిగజారుస్తోంది.

ఈ క్రమంలో సదరు ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించే పార్టీ సిద్ధాంతాలను, వివిధ సామాజిక ఆర్థిక సాంస్కృతిక వ్యవహారాలపై వారి అభిప్రాయాలను ప్రశ్నించటం, తిరస్కరించటం అంతిమంగా దేశద్రోహంగా మారే విపరీత పరిస్థితి సృష్టించింది. ఇక్కడ పాఠకులు, పాలకులు ఒక విషయాన్ని గుర్తు పెట్టుకోవాలి. భారత రాజ్యాంగం ప్రపంచ దేశాల్లోకల్లా అత్యంత ప్రజాతంత్ర రాజ్యాంగం. ఎందుకంటే రాజ్యాంగ పీఠిక భారతీయులమైన మేము భారత దేశాన్ని సర్వ సత్తాక ప్రజాతంత్ర లౌకిక సామ్యవాద గణతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటిస్తున్నాము అని చెప్పటం ద్వారా ఇక్కడ ప్రతి ఒక్క భారతీయుడు రాజ్యాంగ నిర్మాతగా మారాడు. గత ఆరు దశాబ్దాల్లో వివిధ సందర్భాల్లో రాజ్యాంగ పీఠిక రాజ్యాంగ మౌలిక లక్షణాల్లో ఒకటి అని సుప్రీం కోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం పదే పదే గుర్తు చేస్తూనే వచ్చింది. ఈ రాజ్యాంగం, తద్వారా సంక్రమించిన అధికారాలను వినియోగించే న్యాయవ్యవస్థనే గుర్తించ నిరాకరిస్తున్న సంఘ పరివారం ప్రభుత్వంపై సంపూర్ణ ఆధిపత్యం చెలాయించే అవకాశం కల్పించటం భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రజాతంత్ర స్వభావానికి తాజా ఉదాహరణ.
మోడీ కేబినెట్‌లో పలువురు ఆరెస్సెస్‌ యూనిఫారం ధరించటం మానేశారు తప్ప ఆరెస్సెస్‌ మౌలిక లక్ష్యాలను మక్కికి మక్కీ అమలు చేస్తున్నారు. అటువంటి వారి చేతుల్లో రాజ్యాంగయంత్రం నేడు బందీ అయ్యింది. ఈ రాజ్యాంగ యంత్రం దేశ వాసులందరికీ సమాన హక్కులు అవకాశాలు కల్పించాల్సిన బాధ్యత నుంచి నిర్దిష్ట సామాజిక సమూహాలకు దేశ వనరులు, అవకాశాలు, హక్కులను దఖలు పరుస్తూ మిగిలిన వారిని ద్వితీయశ్రేణి పౌరులుగా మార్చేందుకు బాహాటంగానే కృషి చేస్తోంది. బీజేపీ చేస్తున్న విధ్వంసం కేవలం దేశంలో జాతీయవాద భావాలు తగ్గినందువల్ల దాన్ని పెంపొందించటానికి చేస్తున్న ప్రయత్నంగా చెప్పబూనుకోవటం విడ్డూరం. నిజమైన జాతీయవాదం, రాజ్యాంగ నిర్మిత జాతీయవాదానికి తూట్లుపొడవటానికి జరుగుతున్న ప్రయత్నమే తప్ప మరోటి కాదు అన్న విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవటంలో విఫలమైతే స్వాతంత్య్రో ద్యమం ప్రజాతంత్ర లక్ష్యాలు ఆశయాలకు ప్రాతనిధ్యం వహిస్తూ నిర్మితమైన పలు రాజ్యాంగ వ్యవస్థలకు ఆరెస్సెస్‌ భావజాల ప్రేరేపిత ప్రభుత్వం తెచ్చిపెడుతున్న ముప్పు పట్ల ఏమరుపాటు వహించిన వాళ్లమే అవుతాము.

ప్రపంచ దేశాల రాజ్యాంగాల్లో వ్యక్తి స్వేచ్ఛకు సంబంధించి, సామాజిక అభివృద్ధికి సంబంధించిన అత్యంత పురోగామి భావాలను రాజ్యాంగ బద్ధమైన హక్కులు, అవకాశాలు, బాధ్యతలు, విధులు కింద మార్చటంలో రాజ్యాంగ రచనా సంఘం అధ్యక్షులు బిఆర్‌ అంబేద్కర్‌ పాత్ర అద్వితీయం. రాజ్యాంగం ప్రతిపాదించిన ఇటువంటి అనేక అవకాశాలు ప్రజాతంత్ర జాతీయతను పరిపుష్టం చేశాయి. నేడు జాతీయత పేరుతో ఆరెస్సెస్‌ ముందుకు తెస్తున్న వాదనలన్నీ ఈ రాజ్యాంగ మౌలిక సూత్రాలకు వ్యతిరేకంగా ముందుకు వస్తున్నాయి. రాజ్యాంగ బద్ధంగా పరిపాలన సాగిస్తామని రాష్ట్రపతి ముందు ప్రమాణం చేసిన ప్రభుత్వం రాజ్యాంగ విరుద్ధమైన దాడికి నాయకత్వం వహించటం దేశాధ్యక్షుడుగా ఉన్న హిట్లరే స్వయంగా జర్మనీ పార్లమెంట్‌కు నిప్పంటించే కుట్రకు వ్యూహం పన్నిన సందర్భాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది. రష్యాలో గోర్బచేవ్‌ నాయకత్వంలో విప్లవ రష్యా రాజ్యాంగాన్ని, విప్లవ పతాకాన్ని, పార్టీని, పార్టీ కార్యక్రమాన్ని రద్దు చేసి జార్‌ కాలం నాటి చిహ్నాలను చట్టబద్ధం చేసిన సందర్భంతోనూ మోడీ పాలనకు పోలికలున్నాయి. అదికూడా బిఆర్‌ అంబేద్కర్‌ 125వ జయంతి ఉత్సవాల సందర్భంగా పార్లమెంట్‌ ప్రత్యేక సమావేశాలు ఏర్పాటు చేసి ఆయనకు మొక్కుబడిగా నీరాజనాలు పలుకుతూ మరోవైపు ఆయన అందించిన రాజ్యాంగంలోని ప్రజాతంత్రయుతమైన హక్కులను 'హిందూ'మహా సముద్రంలో నిమజ్జనం చేయటానికి పాచికలు వేస్తోంది ఆరెస్సెస్‌. ఆరెస్సెస్‌ శకుని తరహాలో ఆడిస్తున్న పాచికలాటను దుర్యోధనుడు ఆడినట్టుగా మోడీ, కౌరవ సమూహంలా ఆయన మంత్రివర్గంలోని హేమా హేమీలు ఆడుతున్నారు. నాటి మహాభారతంలో ద్రౌపది వస్త్రాపహరణానికి గురైతే నేటి భారతంలో రాజ్యాంగంలోని ప్రజాతంత్ర హక్కులు వస్త్రాపహరణానికి గురవుతున్నాయి.
ఈ పరిస్థితుల్లో డాక్టర్‌ అంబేద్కర్‌ ఆశయాల పరిరక్షణకు పాటుపడటం అంటే అంబేద్కర్‌ విరచిత రాజ్యాంగాన్ని, దాని ప్రజాతంత్ర స్వభావాన్ని, స్వాంత్య్రోద్యమ వారసత్వంగా అందివచ్చిన ప్రజాతంత్ర జాతీయతను కాపాడుకోవటానికి పోరాడటమే. ఇదే నిజమైన దేశభక్తుల కర్తవ్యం. జాతీయవాదం ముసుగులో రాజ్యాంగ విరచిత ప్రజాతంత్ర జాతీయత స్థానంలో ఆరెస్సెస్‌ విరచిత మతోన్మాద జాతీయతను ముందుకు తేవటానికి, అదే అసలైన జాతీయతగా చిత్రించేందుకు జరుగు తున్న కుయత్నాలను ఆమూలాగ్రం వ్యతిరేకించి పోరాడటమే నిజమైన భారతీయతకు నీరాజనం పట్టే మార్గం. ఈ సందర్భంగా స్వాతం త్యోద్యమం తోనూ, స్వాతంత్య్రోద్యమం అందించిన ప్రజాతంత్ర జాతీయవాద భావనలతోనూ ఏ మాత్రం సంబంధం లేని ఆరెస్సెస్‌ బీజేపీలు ఏ విధంగా మిథ్యా జాతీయవాదాన్ని తెరమీదకు తెస్తున్నాయో వివరించే ప్రయత్నం చేయాలి. ఆరెస్సెస్‌ కుట్రలకు అడ్డు కట్ట వేయాలి. ఈ కుట్రలకు ఆజ్యం పోస్తున్న శక్తులను గద్దె దింపాలి. దీనికి 2019 ఎన్నికలే తగిన సందర్భం.
- కొండూరు వీరయ్య
సెల్‌: 9871794037

Apr 02,2019

మారుతున్న సంఘ్‌' వ్యూహాలు.. 

http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/787073

సామాజిక జీవితంపై ప్రభావంలోక్‌సభ ఎన్నికలకు గాంధీనగర్‌ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుంచి లాల్‌ కిషన్‌ అద్వానీ స్థానంలో బీజేపీ అధ్యక్షుడు అమిత్‌షా నామినేషన్‌ దాఖలు చేయటంతో బీజేపీ తొలితరం నాయకత్వం పూర్తిగా తెరమరుగైంది. దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాల పాటు పార్టీకి రాజకీయంగా సైద్ధాంతికంగా సారధ్యం వహించిన అటల్‌ బిహారీ వాజ్‌పేయి-అద్వానీ స్థానంలో అమిత్‌షా- నరేంద్రమోడీ ద్వయం పార్టీ వ్యవస్థపై సంపూర్ణ ఆధిపత్యం సంపాదించింది. ఎన్నికల ఫలితాలు ఎలా ఉన్నా పార్టీకి సారధ్యం వహించటంలో ఈ రెండు జోడీల మధ్య సాపత్య వ్యత్యాసాలు రానున్న కాలంలో చర్చనీయాంశం కానున్నాయి.
మూడున్నర దశాబ్దాలుగా పార్టీకి వాజ్‌పేయి-అద్వానీ సారధ్యం వహించిన తీరుకు గత ఐదేండ్లుగా మోడీ-షా సారధ్యం వహిస్తున్న తీరుకూ మధ్య పోలిక లేదు. మోడీ-షా ద్వయం నాయకత్వంలో రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్‌సంఫ్‌ు పడగ నీడ అటు పార్టీపైనా ఇటు ప్రభుత్వంపైనా మర్రి ఊడలా పర్చుకుంటోంది. 1998లో ఎన్డీయే తొలిసారి అధికారానికి రావటంతో భారత రాజకీయాల్లో హిందూత్వ ఆధిపత్య రాజకీయాలు నిర్ణయాత్మక దశకు చేరుకుంటే 2014లో మోడీ-షా ద్వయం పగ్గాలు చేపట్టాక హిందూత్వ రాజకీయాలు కాస్తా హిందూ ఉన్మాద రాజకీయాలుగా రూపాంతరం చెందాయి. రెండు దశల్లోనూ సంఘపరివారం వ్యూహాత్మకంగానే వ్యవహరిం చింది. 1998లో ఎలాగైనా అధికారాన్ని చేపట్టాలన్న లక్ష్యంతో పరివార్‌కు కీలకమైన రాజకీయ విధానాలను కూడా పక్కన పెట్టింది. 2014లో ఎలాగైనా అధికారం చేజారిపోదు అన్న ధీమా వచ్చాక మోడీ-షా ద్వయం అప్పటి వరకు పక్కన పెట్టిన విధానాలు, వ్యవహారాలు, ఎజెండాలు అన్నీ తెరమీదకు తెచ్చేసింది.
ఇప్పటి వరకు కేంద్రంలో అధికారం చేపట్టిన పార్టీలకు వచ్చిన ఓట్ల శాతంతో పోల్చి చూస్తే 2014లో బీజేపీకి మాత్రమే అతి తక్కువ ఓట్ల శాతం -31 శాతం వచ్చాయి. అంటే సంఖ్యరీత్యా పార్లమెంట్‌లో బలంగా ఉన్నా ప్రజాపునాది రీత్యా అత్యంత బలహీనమైన ప్రభుత్వంగా మోడీ ప్రభుత్వం చరిత్రలో నిలిచిపోతుంది. కానీ మోడీ పరిపాలన ప్రాధాన్యతలు దేశాన్ని మరో రెండు దశాబ్దాల వరకు ప్రభావితం చేసేవిగా ఉన్నాయి. పరిమిత ప్రజా పునాది కలిగిన ప్రభుత్వం దేశ భవిష్యత్తును అపరిమితంగా ప్రభావితం చేసే విధానాలకు తెర తీసే అధికారం కలిగి ఉందా లేదా అన్న ప్రశ్న తలెత్తుతుంది.

ఇటువంటి విధానాలన్నీ రాజకీయ సైద్ధాంతిక సాంస్కృతిక రంగంలో ఏ విధంగా ప్రభావం చూపుతాయో అర్థం చేసుకుంటే తప్ప మోడీ ప్రభుత్వాన్ని గద్దె దించాల్సిన ఆవశ్యకతను అర్థం చేసుకోలేం. మరో మాటలో చెప్పాలంటే ఆధిపత్య రాజకీయాల స్వరూప స్వభావాలను అర్థం చేసుకోలేకపోతే ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థపై విస్తరిస్తున్న సంఘపరివారం పడగ నీడ ప్రమాదాన్ని కూడా అర్థం చేసుకోవటం సాధ్యం కాదు. ఎన్నికల్లో గెలిచిన వాళ్లే ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేస్తారు, ఎవరు ప్రభుత్వంలోకి వస్తే ఏమిటి అన్న ప్రశ్నతో కాలం వెళ్లబుచ్చదల్చుకున్న వారికి ఓటు కేవలం ప్రభుత్వాలను ఎన్నుకోవటం కోసం మాత్రమే కాదనీ, ప్రజల భవిష్యత్తును, దేశ భవిష్యత్తుకు దిశా నిర్దేశం చేయటంలో ఓటు కీలకపాత్ర పోషిస్తుందన్న వాస్తవాన్ని గ్రహించటంలో విఫలమవుతాము.
మోడీ పరిపాలనలో భారతీయ సమాజంలో పెరుగుతున్న మితవాద ప్రజాతంత్ర వ్యతిరేక ధోరణుల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండాలంటే మోడీ పాలన ప్రభావాన్ని విశ్లేషించాలి. అర్థం చేసుకోవాలి. హిందూత్వ రాజకీయాల నాందీ ప్రస్తావన నుంచి పరిశీలిస్తే తప్ప దీన్ని అర్థం చేసుకోలేము. వలసవాదంతో మొదలైన హిందూ-ముస్లిం విభజన స్వాతంత్య్రానంతరం ఏయే రూపాలు తీసుకుంది, జాతీయ రాజకీయాల్లో కేంద్ర స్థానాన్ని ఆక్రమించిన తర్వాత పరిస్థితుల గురించిన ప్రశ్న అటువంటి వాటిలో ఒకటి. ముస్లిం వేర్పాటువాదానికి ప్రతిగా హిందూ మతోన్మాదం తలెత్తిందన్న వాదన తరచూ వినిపిస్తోంది. కానీ చరిత్రను పరిశీలిస్తే ఈ వాదన సత్యదూరమని తేటతెల్లమవుతుంది. వలస పాలనలో రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్‌ సంఫ్‌ు ఆవిర్భÛవించిన దశాబ్దం తర్వాతే ముస్లింలీగ్‌ భారత రాజకీయాల్లో తెరమీదకు వచ్చింది. అందుకే సంఫ్‌ుపరివారానికి మొదటి శతృవు చరిత్ర. చరిత్రకారులు. చరిత్ర నుంచి పుట్టుకొచ్చిన సంస్కృతి. సాంస్కృతిక రంగ కార్యదక్షులు. దాదాపు నాలుగున్నర దశాబ్దాల బీజేపీ రాజకీయ ప్రస్థానంలో అనేక విధానపరమైన ప్రయోగాలు చేసింది. ప్రపంచ సోషలిస్టు శిబిరం పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఎన్ని పరిమితులతోనైనా కొనసాగుతున్న దశలో బీజేపీ వంటి పచ్చి మితవాద పార్టీ కూడా ప్రజల ముందుకు రావటానికి గాంధేయ సామ్యవాదం నినాదాన్ని స్వీకరించాల్సి వచ్చింది. బీజేపీ పూర్వావతారం భారతీయ జనసంఫ్‌ు ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ ఉద్యమం పేరుతో సాగిన ఎమర్జెన్సీ వ్యతిరేక ఉద్యమంలో భాగస్వామ్యం వహించటం ద్వారా తన మతోన్మాద రాజకీయ కోణాలను జయప్రదంగా కప్పిపెట్టుకుని ప్రజల ముందుకు వచ్చింది. ఈ రెండు నినాదాలు పెద్దగా ఆరెస్సెస్‌ పరివారానికి పెద్దగా రాజకీయ ప్రాబల్యాన్ని తెచ్చిపెట్టలేక పోయాయి.

ఈ రెండు ప్రయోగాలు విఫలమయ్యాక బీజేపీ చేపట్టినదే రామమందిరం సమస్య. శతాబ్దాల తరబడి భారతీయ మానసికతలో అంతర్భాగంగా ఉన్న రాముడు, రామాయణాన్ని కుహనా చరిత్ర ఆధారంగా రాజకీయ సాధనంగా మార్చుకునే ప్రయత్నంలో భాగంగా ముందుకు వచ్చిందే అయోధ్యలో రామమందిర నిర్మాణం సమస్య. పూర్వపు రెండు ప్రయత్నాల కంటే ఈ ప్రయత్నం బీజేపీకి దాన్ని వెన్నంటి నడుపుతున్న ఆరెస్సెస్‌కు రాజకీయ ప్రాబల్యాన్ని, ప్రజామోదాన్ని తెచ్చి పెట్టింది. దీంతో రామమందిరం బీజేపీకి రాజ్యాధికార సోపానంగా మారింది. దీంతోపాటే ప్రపంచ వ్యాప్తంగా మారిన భౌగోళిక రాజకీయ వాతావరణం కూడా బీజేపీ ముస్లిం వ్యతిరేకత కాగడాను నిలిపి ఉంచటానికి దోహదం చేసింది.
2014లో మోడీ-షా ద్వయం నాయకత్వ స్థానానికి వచ్చాక హిందూత్వ రాజకీయాల సామాజిక పునాది పెరగటానికి, ప్రజామోదం పొందటానికి వీలుగా మతోన్మాద రాజకీయ చిహ్నాలు, వ్యూహాల్లో పరిణామాత్మక మార్పులు వచ్చాయి. కేవలం ధార్మిక జీవనమే కాక ప్రజా సాంస్కృతిక జీవన శైలి కూడా రాజకీయ కురుక్షేత్రంలో భాగమైంది. ఈ నేపథ్యంలో ముందుకు వచ్చినవే లవ్‌ జీహాద్‌, నవనిర్మాణ సేనలు, ఘర్‌వాపసీ క్రతువులు. వీటన్నింటికీ పరాకాష్ట గోరక్ష, మూక హత్యలు. ఈ నూతన ఎజెండా యావత్తు భారత సామాజిక జీవితాన్ని అతలాకుతలం చేసింది. మరీ ముఖ్యంగా మహిళలను నూతన ఆధిపత్య హిందూ రాజకీయాలకు కేంద్రంగా మార్చింది. ఈ విధంగా సాధారణ హిందూ మతావలంబీకులకు, హిందూమతోన్మాదులకు మధ్య ఉన్న సన్నని గీతను చెరిపేసేందుకు ఈ ఐదేండ్లల్లో జరిగిన కృషి భవిష్యత్తు భారతాన్ని మార్చటంలో బీజాక్షరాలుగా పని చేస్తాయనటం సందర్భరహితం కాబోదు.

తమ నిత్యజీవన సమస్యల పరిష్కారానికి బీజేపీ/మోడీ ప్రతిపాదించిన పరిష్కారాలను అమలు చేయాలని 2014లో ప్రజలు బీజేపీకి ఓటు వేశారు. కానీ బీజేపీ ఈ ఒక్క విషయాన్ని పక్కన పెట్టి తాను ఎంచుకున్న లక్ష్యాలను, నిర్దేశించుకున్న ఉద్దేశ్యాలతో ప్రజా జీవితాలను అతలాకుతలం చేస్తూ 21వ శతాబ్దంలో మధ్యయుగాల నాటి ప్రపంచం తిరస్కరించిన సామాజిక నిర్మాణాలను పున:ప్రతిష్టించటానికి శాయశక్తులా పని చేసింది. 2014 నాటి మోడీ పాలనకు ప్రజా పునాది పరిమితం అన్న సంగతి గుర్తెరిగారు కనకనే సామాజిక సమీకరణాల అవసరాన్ని బీజేపీ- సంఘపరివారం గుర్తించింది. వాజ్‌పేయి- అద్వానీ బీజేపీని అధికారానికి తేవటానికి రాజకీయ సంకీర్ణాలు నిర్మిస్తే మోడీ-షా ద్వయం సామాజిక సంకీర్ణాలను నిర్మిస్తోంది. రాజకీయ సంకీర్ణాలు ఐదేండ్లకొకసారి మారుతూ ఉంటాయి. కానీ సామాజిక సమీకరణాలు తరానికి ఒకసారో రెండు మూడు తరాలకు ఒకసారో మారతాయి. మోడీ-షా ద్వయం ప్రారంభించిన ఈ ప్రయత్నాలకు గండి కొట్టాలంటే 2019 ఎన్నికల్లో బీజేపీ కూటమిని ఓడించటం తప్ప మరో మార్గం లేదు. మరో రెండు మూడు తరాలను ఆధిపత్య మతోన్మాద భావజాలానికి బలి చేయకుండా ఉండాలంటే ప్రత్యామ్నాయం కోరుకునే లౌకిక ప్రజాతంత్ర శక్తులు రాజకీయంగా మతోన్మాదశక్తులను గద్దెనెక్కకుండా చూడటంతో పాటు సామాజిక సాంస్కృతిక జీవనం నుంచి మతోన్మాద శక్తులను వెలివేయాలి.
- కొండూరి వీరయ్య
సెల్‌: 9871794037

Apr 03,2019

 

http://www.navatelangana.com/article/net-vyaasam/788069

ప్రజాస్వామ్యానికి ఫేక్‌న్యూస్‌ వైరస్‌

ఎంత గొప్ప హార్డ్‌వేర్‌, సాఫ్ట్‌వేర్‌ ఉన్న కంప్యూటరైనా వైరస్‌ సోకితే ఎలా పని చేస్తుందో మనందరికీ తెలిసిందే. మరో ఉదాహరణగా చెప్పాలంటే నిలువెత్తు ఊడలమర్రి అయినా చీడ సోకితే లోలోనే తొలుచుకుపోయి నిట్టనిలువునా కుప్పకూలుతుంది. అలాంటి వైరస్‌ (చీడ) ఫేక్‌న్యూస్‌. ప్రపంచంలో అతిపెద్ద ప్రజాస్వామిక దేశాలుగా చెప్పబడుతున్న అమెరికా, భారతదేశాలు ఫేక్‌ న్యూస్‌ వైరస్‌ బారినపడ్డాయి. 2016 అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో ఫేక్‌ న్యూస్‌ వైరస్‌ ఫలితాలను ప్రభావితం చేసిందని విశ్లేషణలు నిర్థారిస్తున్నాయి. భారతదేశంలో 2019 ఎన్నికల్లో చీడవార్తలు అదేతరహా పాత్ర పోషించనున్నాయన్న ఆందోళన కలుగుతోంది. ఈ రెండు దేశాల అనుభవాల్లో తేడా ఒక్కటే. అమెరికా ఎన్నికల ఫలితాలను తారుమారు చేసిన ఫేక్‌న్యూస్‌ విదేశాల్లో తయారైంది. మన దేశంలో మాత్రం 'స్వదేశీ' సృజనాత్మకత ఫలితమే.
ఏప్రిల్‌ ఒకటో తేదీన అభూతకల్పనలు ప్రచారం చేస్తున్న 702 ఫేస్‌బుక్‌ పేజీలను తొలగిస్తున్నట్టు ఫేస్‌బుక్‌ సంస్థ ప్రకటించింది. ఇలా రద్దు చేసిన పేజీల్లో ఇండియా ఐ అనే పేరుతో నడుస్తున్న పేజీకూడా ఉంది. ఈ పేజీలో వచ్చే ఫేక్‌న్యూస్‌ను రోజూ 26లక్షలమంది చూస్తున్నారు. భారతీయుల మనస్తత్వం పెదరాయుడు సినిమాలో బ్రహ్మానందం పాత్ర వంటిది. కంటికి కనిపించింది చెవికి వినిపించింది తప్పో ఒప్పో చూసుకోకుండా ప్రచారం చేయటంలో ఉన్నంత ఆనందం మరోపనిలో ఉండదు. ఇక్కడ విశేషమేమిటంటే ఈ ఇండియా ఐ అనే ఫేస్‌బుక్‌ పేజీ నడుపుతున్న కంపెనీ సిల్వర్‌ టచ్‌. ఈ కంపనీయే ప్రధానమంత్రి మోడీ వ్యక్తిగత ఫేస్‌బుక్‌ పేజీలను కూడా నడుపుతోంది. దీన్నిబట్టి సామాజిక మాధ్యమాల్లో ప్రధాని మోడీ కనుసన్నల్లో సాగుతున్న ప్రచారంలో నిజమెంతో ఫేక్‌ ఎంతో సరిచూసుకోవటం పాఠకుల వంతు.
ఈ విధంగా తప్పుడు సమాచారంతో ప్రజాభిప్రాయాన్ని తారుమారు చేసేందుకు భారత రాజకీయాలు సరికొత్త సమాచార సాంకేతిక యుద్ధానికి తెరతీశాయి. ఈ యుద్ధానికి లోక్‌సభ ఎన్నికలు వేదిక కావటం ముంచుకొస్తున్న ముప్పుకు సంకేతం. ఈ మధ్యనే 400కి పైగా ఐటీ కరసేవకులతో కూడిన బీజేపీ సోషల్‌ మీడియా సైన్యం ఓ వార్తను ప్రచారంలో పెట్టింది. వామపక్షాలు, కాంగ్రెస్‌లకు ఓటు వేయొద్దన్నది ఈ వార్త సారాంశం. పనిలో పనిగా దేశభక్తులైన హిందువులు నిరంతరం చూస్తూ ఉండాల్సిన కొన్ని యూ ట్యూబ్‌ చానళ్లు, వార్త పత్రికలు, ప్రధాన స్రవంతి టెలివిజన్‌ చానెళ్ల జాబితా కూడా ఇచ్చింది. వీటన్నింటిలో కేవలం రాజకీయ ప్రత్యర్థులపై దాడి చేయటమే కాదు. నిరసన తెలిపే స్వతంత్ర మేధావులు, ప్రభుత్వ అభిప్రాయంతో విభేదించే విశ్లేషకులు వంటి వారి మీద కూడా వ్యక్తిత్వ హననానికి పాల్పడేందుకు ఇవన్నీ వేదికలు కానున్నాయి. ముస్లింలపై సాగుతున్న ప్రచార దాడికి అంతులేదు. ఇటువంటి తప్పుడు వార్తల ప్రచారం పర్యవసానమే దేశంలో గత నాలుగేండ్లల్లో సాగుతున్న మూకహత్యలు.

ఢిల్లీ కేంద్రంగా పనిచేసే ఓ పరిశోధనా సంస్థ అభివృద్ధి చెందుతున్న సమాజాల అధ్యయన కేంద్రం (సీఎస్‌డీఎస్‌). 2016లో ఈ సంస్థ నిర్వహించిన ఓ సర్వేలో 34ఏండ్ల లోపు వయసున్న యువకులు 57శాతం మంది వారంలో కొన్ని రోజులు టీవీలు చూస్తే అంతే మోతాదులో యువకులు సమాచారం కోసం వార్తాపత్రికలపై ఆధారపడుతున్నారు. 18శాతం కేవలం ఇంటర్నెట్‌ మాధ్యమంపై ఆధారపడుతున్నారు. గూగుల్‌ సంస్థ అధ్యయనం ప్రకారం దేశంలో 23కోట్లమందికి పైగా వాట్సప్‌ ఖాతాదారులున్నారు. పనిచేసే వయస్సున్న జనాభాలో సగానికి సగం మంది. వీరిలో కొందరు రాజకీయ పార్టీలకు ఐటీ కరసేవకులుగా మారి వేలాది మందితో వాట్సప్‌ గ్రూపులు ప్రారంభించి క్షణాల్లో తప్పుడు వార్తలు, అభూతకల్పనలు ప్రచారం చేసే 'ఉద్యోగం'లో ఉన్నారు. దీన్ని దృష్టిలో పెట్టుకునే కాబోలు సంపత్‌ సరల్‌ అనే హిందీ వ్యంగ్య హాస్యకవి ''వీరందరికీ ఉచితంగా జియో కంపెనీ ఇంటర్నెట్‌ అందుబాటులోకి తేవటంతో దేశంలో నిరుద్యోగ సమస్య మటుమాయమైంది. ఒక్కొక్కరికి రెండు చేతుల నిండా పని దొరికింది'' అని వ్యంగ్యోక్తి వదిలారు. ఈ ప్రమాదాన్ని గుర్తించిన గూగుల్‌ ఒక్కో వార్తను (పోస్ట్‌) ఏకకాలంలో ఐదుగురుకి మించి పంపటానికి వీల్లేకుండా నియంత్రించింది. త్వరలో 'పదేపదే పదిమందికీ పంచడుతున్న వార్త(పోస్ట్‌)' అనే హెచ్చరికను కూడా జోడించనున్నట్టు వాట్సప్‌ నిర్వాహకులు చెప్పారు. దాన్నిబట్టి ప్రజలు అటువంటి వార్తలు చూడకుండా వాటివలన ప్రభావితం కాకుండా ఉంటారని ఓ ఆశ.

పైన ప్రస్తావించిన బీజేపీ సైబర్‌ ఆర్మీ 400+ అనే గ్రూపులో ఐదుగురు నిర్వాహకులున్నారు. బీజేపీ సామాజిక మాధ్యమాల ప్రధాన పర్యవేక్షకుడు అమిత్‌ మాలవీయ కూడా ఒకరు. ''కమ్యూనిస్టులు, కాంగ్రెసు వాదులు, ముస్లింలు, క్రైస్తవులు వంటి దేశాన్ని విచ్ఛిన్నం చేసే శక్తుల నుంచి దేశాన్ని కాపాడే యోధుల బృందం'' అని తమకు తాము కితాబునిచ్చుకున్న గ్రూపు ఇది. 2014 ఎన్నికల్లో బీజేపీకి వచ్చిన ఓట్లు 31శాతం. బీజేపీకి వ్యతిరేకంగా ఓటు చేసిన వాళ్లు 69శాతం. అంటే అమిత్‌ మాలవీయ నాయకత్వంలో బీజేపీ ఐటీ కరసేవకులు ఈ 69శాతంపై దాడికి సిద్ధమవుతున్నారన్న మాట. దేశంలో సగానికి పైగా జనాభాను అస్మదీయులుగా జమకట్టే పార్టీ నాయకత్వంలో ప్రజాస్వామ్యం మనుగడ సాగిస్తుందా? వారం రోజుల క్రితం రిపబ్లిక్‌ టెలివిజన్‌ ఛానల్‌కు ఇచ్చిన ఇంటర్వూలో ప్రధాని మోడీ తనది ఏకాభిప్రాయంతో సాగుతున్న పరిపాలన అని, సంఖ్యాబలంతో సాగుతున్న పరిపాలన కాదనీ సెలవిచ్చారు. విన్న వాళ్లకు ఏకాభిప్రాయం (అందరిదీ ఒకే మాట) అని పొరపాటున అర్థం చేసుకునే అవకాశం ఉంది. మోడీ చెప్పింది ఏక అభిప్రాయం (ఒకరి అభిప్రాయంతోనే) సాగుతున్న పరిపాలన అని స్వయంగా స్పష్టం చేశారు. ఈ విషయాన్ని రూఢ చేస్తున్నదే బీజేపీ సైబర్‌ ఆర్మీ స్వీయ కితాబు.

తాజాగా ముగిసిన తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌ పార్టీ మసీదులకు ఉచిత కరెంట్‌ సరఫరా, ముస్లిం విద్యార్ధులకు మాత్రమే ఉపకారవేతనాలు వంటి వాగ్దానాలు చేసిందనీ బీజేపీ ఆధీనంలో నడిచే సామాజిక మాధ్యమాలు ప్రచారం చేశాయి. హిందూస్థాన్‌టైమ్స్‌ పత్రిక నిర్వహించిన ఓ పరిశోధనలో ఇటువంటి తప్పుడు ప్రచారం, ఫేక్‌ న్యూస్‌ను ప్రసారం చేసే పది గ్రూపుల్లో ఎనిమిది గ్రూపులు బీజేపీ శ్రేణులు నడుపుతున్నాయని తేలింది. ఏప్రిల్‌, మే నెలల్లో జరిగే లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో బీజేపీ తరపున పని చేయటానికి 12లక్షలమంది ఐటీ కరసేవకులను వినియోగించనున్నది. ఓ చిన్న లెక్క వేద్దాం. ఈ 12లక్షలమంది ఒక్కొక్కరు ఒక్కో వాట్సప్‌ గ్రూపే నడుపుతారు అనుకుందాం. అంటే బీజేపీ అనుకూలంగా రూపొందించిన ఓ సందేశం (పోస్ట్‌) ఏకకాలంలో 30 కోట్ల 70లక్షలమందికి చేరుతుంది. అంటే 2014 ఎన్నికల్లో బీజేపీకి ఎంతమంది ఓటు వేశారో దాదాపు అంతమందికి రోజూ నేరుగా ఎన్నికల ప్రచారం చేరవేయగల యంత్రాంగాన్ని బీజేపీ సిద్ధం చేసింది. కనీసం రోజూ ఆరుకోట్ల మందికి తగ్గకుండా సందేశాలు చేరవేయాలన్నది బీజేపీ వ్యూహం. ఈ యంత్రాంగానికి అయ్యే ఖర్చు అటు అభ్యర్థి ఎన్నికల ఖర్చులో కనపడదు. ఇటు పార్టీల ఖర్చులో కనడపదు. దీన్నిబట్టి ఫేక్‌న్యూస్‌ ద్వారా బీజేపీ ప్రచారం ఏ స్థాయిలో ఉండబోతోందో ఓ అంచనాకు రావచ్చు. దాంతో పాటే దీని ప్రమాదం గురించి కూడా.
ఇది కేవలం వాట్సప్‌ మాధ్యమంగా బీజేపీ సృష్టించగలిగిన విస్పోటక తప్పుడు ప్రచారం. డిశంబరులో జరిగిన ఉత్తరాఖండ్‌, రాజస్థాన్‌, మధ్యప్రదేశ్‌, చత్తీస్‌గఢ్‌లల్లో కనీసం కోటిమందికి ప్రధాని పేరుతో రూపొందించిన నమో సాఫ్ట్‌వేర్‌ అప్లికేషన్‌ సహా జియో ఫోన్లు రాష్ట్ర బీజేపీ ప్రభుత్వాలు అందచేశాయి. పదే పదే పోస్ట్‌ అవుతున్న వార్తలను దానంతట అదే ఎంపిక చేసుకుని ఫోన్‌ వినియోగదారుల స్క్రీన్‌మీద కనిపించేలా చేయటం నమో సాఫ్ట్‌వేర్‌ అప్లికేషన్‌లో ప్రత్యేకత. కోటిమందికి చేతుల్లో ఉచిత ఫోన్లు, ఉచిత వైఫైతో పాటు పనిలేకుండా కూర్చోబెడితే జరిగే విధ్వంసం ఎలా ఉంటుందో ఊహించుకోవచ్చు. ఇటువంటి ఫేక్‌ న్యూస్‌ వైరస్‌ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి కేంద్ర ఎన్నికల సంఘంతో పాటు ఆయా బహుళజాతి కంపెనీలు చిత్తశుద్ధితో ప్రయత్నం చేయకపోతే 2019 లోక్‌సభ ఎన్నికలు స్వేచ్ఛాయుతమైన ప్రశాంత వాతావరణంలో జరిగే అవకాశం లేదు.
- ధీర